Ευρωπαϊκή καταδίκη της Ελλάδας για εξευτελιστική έρευνα κατά φωτορεπόρτερ στη ΓΑΔΑ
Δικαίωση για τη φωτορεπόρτερ Πόπη Μέλλιου αποτελεί η απόφαση-καταπέλτης του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), το οποίο καταδίκασε ομόφωνα την Ελλάδα για εξευτελιστική μεταχείριση (παραβίαση του Άρθρου 3 της ΕΣΔΑ) και επιδίκασε αποζημίωση 10.000 ευρώ για ηθική βλάβη.
Η υπόθεση αφορά την ολική γύμνωση και σωματική έρευνα (full strip-search), στην οποία υποβλήθηκε η ίδια στον 6ο όροφο της ΓΑΔΑ το 2013, μετά από μια απλή προσαγωγή για εξακρίβωση στοιχείων, χωρίς να έχει συλληφθεί ή να της έχει απαγγελθεί καμία κατηγορία.
Το χρονικό της υπόθεσης στα Εξάρχεια
Το περιστατικό εκτυλίχθηκε το βράδυ της 27ης Φεβρουαρίου 2013. Η φωτορεπόρτερ επέστρεφε στο σπίτι της στα Εξάρχεια, όταν εντόπισε τέσσερις αστυνομικούς της ομάδας ΔΕΛΤΑ με τις μοτοσυκλέτες τους. Θεωρώντας ότι ενδεχομένως είχε προηγηθεί αυθαίρετη αστυνομική ενέργεια, σημείωσε σε ένα χαρτί τους αριθμούς των πινακίδων τους.
Οι αστυνομικοί την αντιλήφθηκαν, τη σταμάτησαν και της ζήτησαν ταυτότητα, με την ίδια να ζητά πρώτα να δει τα δικά τους υπηρεσιακά δελτία. Ακολούθως, μεταφέρθηκε με περιπολικό στην Υποδιεύθυνση Ασφαλείας της ΓΑΔΑ αποκλειστικά για εξακρίβωση στοιχείων.
Στη ΓΑΔΑ της αφαιρέθηκε το κινητό τηλέφωνο, της απαγορεύτηκε η επικοινωνία και η παρουσία του δικηγόρου της κατά τη διάρκεια της εξέτασης, και παρέδωσε την ταυτότητά της και το σημείωμα με τις πινακίδες.
Αμέσως μετά την ταυτοποίησή της, ο αξιωματικός υπηρεσίας, χρησιμοποιώντας προσβλητικό λεξιλόγιο, έδωσε εντολή σε γυναίκα αστυνομικό να διενεργήσει πλήρη σωματική έρευνα. Η φωτορεπόρτερ υποχρεώθηκε να αφαιρέσει όλα της τα ρούχα και τα εσώρουχα για οπτικό έλεγχο. Στη συνέχεια ντύθηκε, παρέλαβε τα πράγματά της και αφέθηκε ελεύθερη, χωρίς να της απαγγελθεί καμία κατηγορία.
Τον Απρίλιο του 2013 η φωτορεπόρτερ υπέβαλε μήνυση. Η δικαστική εξέλιξη στην Ελλάδα πέρασε από δύο εντελώς διαφορετικά στάδια.
Αρχικά, το 2015, το Πλημμελειοδικείο Αθηνών καταδίκασε τον προϊστάμενο της Υποδιεύθυνσης και τον αξιωματικό υπηρεσίας σε φυλάκιση 3 ετών με αναστολή για σοβαρή προσβολή της αξιοπρέπειας. Το δικαστήριο έκρινε ότι η έρευνα απέβλεπε στον εκφοβισμό και την τιμωρία της, ενώ μια απλή ψηλάφηση θα αρκούσε.
Στη συνέχεια, το 2018, το Εφετείο Αθηνών ανατρέποντας την πρωτόδικη απόφαση, δέχθηκε ότι υπήρχαν «υπόνοιες προπαρασκευής τρομοκρατικής πράξης» και έκρινε την έρευνα αναγκαία, καθώς η γυναίκα δεν είχε περάσει από ανιχνευτή μετάλλων ενώ έπαυσε την ποινική δίωξη του αξιωματικού υπηρεσίας λόγω παραγραφής και αθώωσε τον προϊστάμενο.
Η απόφαση-σταθμός του Στρασβούργου
Η φωτορεπόρτερ προσέφυγε στο ΕΔΔΑ επικαλούμενη την προσβολή της προσωπικότητάς της και την εξευτελιστική μεταχείριση. Το Δικαστήριο του Στρασβούργου υπογράμμισε ότι όταν ένα άτομο μεταφέρεται στην αστυνομία για εξακρίβωση χωρίς να έχει συλληφθεί, οι κανόνες για τις σωματικές έρευνες πρέπει να εφαρμόζονται πολύ αυστηρότερα σε σχέση με το περιβάλλον των φυλακών.
Τα βασικά σημεία της απόφασης:
- Έλλειψη αναγκαιότητας: Η έρευνα διεξήχθη αφού η φωτορεπόρτερ είχε ήδη ταυτοποιηθεί και παραδώσει το σημείωμα. Οι αρχές δεν εξέτασαν καν τη χρήση ηπιότερων μέσων (π.χ. απλή ψηλάφηση, χρήση ανιχνευτή μετάλλων ή σαρωτή σώματος).
- Απουσία δικηγόρου: Η άρνηση εισόδου στον δικηγόρο της κατά τη διάρκεια της διαδικασίας επέτεινε το αίσθημα φόβου, αγωνίας και απομόνωσης.
- Μη αποδεδειγμένος σκοπός: Το Δικαστήριο δεν πείστηκε ότι η γύμνωση της προσαχθείσας συνδεόταν με την πρόληψη του εγκλήματος ή την ασφάλεια.
Το ΕΔΔΑ έκρινε ότι η έλλειψη αναγκαιότητας αρκεί για να χαρακτηριστεί η μεταχείριση εξευτελιστική, επιδικάζοντας 10.000 ευρώ για ηθική βλάβη και 875 ευρώ για δικαστικά έξοδα.
