Πώς περνά μια ερμηνεία αποκλειστικά μέσα από τη φωνή ενός ηθοποιού και μέσω του animator εμφυσείται ζωή σε μια χειροποίητη κούκλα που πρέπει να πείσει τον θεατή ότι αυτόβουλα σκέφτεται, αναπνέει και αισθάνεται; Η LAIKA έδωσε απάντηση σε αυτό το ερώτημα στο Toronto International Film Festival προσφέροντας στους θεατές αποσπασματικά κάποιες σκηνές σε παγκόσμια πρώτη, παρουσιάζοντας επιλεγμένα και εγκεκριμένα στιγμιότυπα από την παραγωγή που μέχρι τότε δεν είχαν δει το φως της δημοσιότητας. Για όσους δεν το καταλάβατε, αναφερόμαστε στην ταινία Wildwood, τη νέα μεγάλου μήκους stop-motion ταινία του στούντιο που θα τη δούμε αυτή τη σαιζόν στις μεγάλες οθόνες.
Δεν είδαμε ολόκληρη ταινία, αλλά μια ειδική παρουσίαση του «Wildwood: InsidethePerformance», στο πλαίσιο του TIFF Market, στις 11 Σεπτεμβρίου στο John W. H. Bassett Theatre, και, σας το ορκίζομαι, ήταν αρκετό για να περιμένουμε με περισσότερη αγωνία να τη δούμε ολοκληρωμένη.
Στη σκηνή βρέθηκαν ο JacobTremblay, που δανείζει τη φωνή του στον Curtis, ο επικεφαλής animation της LAIKA και Animation Supervisor της ταινίας BradSchiff, η Lead Animator RachelleLambden και ο stop-motion animator TomCarey, με συντονιστή τον δημοσιογράφο SimonThompson. Το ίδιο το Φεστιβάλ Κινημτογράφου του Τορόντο (TIFF) είχε προαναγγείλει την παρουσίαση ως μια αποκλειστική πρώτη ματιά σε υλικό που δεν είχε προβληθεί μέχρι τότε.
Το Wildwood, σε σκηνοθεσία και παραγωγή του TravisKnight, είναι βασισμένο στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Colin Meloy, σε εικονογράφηση Carson Ellis, και το σενάριο έφερε την υπογραφή Chris Butler. Η ιστορία ακολουθεί την Prue, η οποία περνά μαζί με τον συμμαθητή της Curtis στην απαγορευμένη άγρια περιοχή έξω από το Πόρτλαντ, αναζητώντας τον μικρό της αδελφό.
Στην πρωτότυπη έκδοση τη φωνή τους χαρίζουν, δίπλα στους Peyton Elizabeth Lee και Jacob Tremblay, οι Carey Mulligan, Mahershala Ali, Angela Bassett, Awkwafina, Amandla Stenberg, Richard E. Grant και Tom Waits.
Οι αριθμοί που συνόδευσαν την παρουσίαση εξηγούν και γιατί η LAIKA χαρακτηρίζει το Wildwood ως το πιο φιλόδοξο εγχείρημά της μέχρι σήμερα. Για την ταινία κατασκευάστηκαν 233 χειροποίητες κούκλες, περισσότεροι από 1.000 καλλιτέχνες, τεχνίτες, τεχνικοί και κινηματογραφιστές εργάστηκαν στην παραγωγή, 49 από αυτούς ως animators, ενώ η τελική ταινία αποτελείται από 2.804 πλάνα. Από την έναρξη της παραγωγής μέχρι την ολοκλήρωσή της χρειάστηκαν 231 εβδομάδες.
Για τον Brad Schiff, η ουσία του stop motion παραμένει σχεδόν πρωτόγονα απλή, όσο κι αν η τεχνολογία γύρω της γίνεται ολοένα πιο σύνθετη. «Ένας stop-motion animator στη LAIKA δημιουργεί αυθεντικές ερμηνείες με άψυχες κούκλες», εξήγησε. «Φωτογραφίζεις την κούκλα, μετακινείς κάθε μέρος του σώματός της, τραβάς άλλη μία φωτογραφία και το κάνεις ξανά και ξανά. Όταν στη συνέχεια «παίξεις» όλες αυτές τις φωτογραφίες μαζί σε ροή, δημιουργείται η ψευδαίσθηση της ζωής».
Η διαφορά με το stop motion προηγούμενων δεκαετιών βρίσκεται, σύμφωνα με τον Schiff, και στη δυνατότητα που δίνουν πλέον τα ψηφιακά εργαλεία στους animators να ελέγχουν το κάθε καρέ σε σχέση με όσα έχουν προηγηθεί. Οι σύγχρονες ψηφιακές κάμερες και τα frame grabbers επιτρέπουν στον animator να παρακολουθεί με ακρίβεια τη διαδρομή κάθε μέρους της κούκλας. «Βρισκόμαστε μέσα στην εξέλιξη μιας μορφής τέχνης», είπε, χαρακτηρίζοντας το αποτέλεσμα «σύγχρονο stop motion», καθαρό και ομαλό όχι επειδή εξαφανίζεται η χειροποίητη φύση του, αλλά επειδή ο δημιουργός έχει μεγαλύτερο έλεγχο πάνω της.
Η RachelleLambden στάθηκε από την πλευρά της σε μια κρίσιμη διαφορά ανάμεσα στο stop motion και το computer animation. Παρότι και τα δύο επιδιώκουν μια πειστική ερμηνεία, στο stop motion η διαδικασία είναι πραγματική και γραμμική. «Κατά κάποιον τρόπο βρίσκεται πιο κοντά στο θέατρο και στο live action», σημείωσε. «Στο CG έχεις τη δυνατότητα να επιστρέψεις, να διορθώσεις και να βελτιώσεις. Στο stop motion γυρίζουμε ένα καρέ κάθε φορά. Ο μόνος τρόπος να διορθώσεις κάτι είναι να το διαγράψεις ή να ξεκινήσεις ξανά». Γι’ αυτό, όπως εξήγησε, το σημαντικότερο εργαλείο είναι η προετοιμασία: keyframe blocking, πρόβα σαν θεατρική γενική δοκιμή και στη συνέχεια το τελικό animation.
Και το πεδίο ευθύνης του animator δεν τελειώνει στην κούκλα. Μαλλιά, κοστούμια, αντικείμενα και στοιχεία του ίδιου του περιβάλλοντος πρέπει να κινηθούν καρέ καρέ. Στο Wildwood υπήρχαν ακόμη και θάμνοι που έπρεπε να «ερμηνεύσουν», κινούμενοι… με πετονιά. Η συνεργασία με τον διευθυντή φωτογραφίας CalebDeschanel πρόσθεσε φωτιστικές και εστιακές απαιτήσεις που θύμιζαν γύρισμα κανονικού live-action αν και όλα συνέβαιναν σε… μικροσκοπική κλίμακα.
Αυτή ακριβώς η συγγένεια με την πραγματική ερμηνεία βρέθηκε στην καρδιά της παρουσίασης. Ο TomCarey μίλησε για το στοιχείο του κινδύνου που μοιράζονται θέατρο και stop motion: όταν κάτι έχει συμβεί μπροστά στην κάμερα, δεν υπάρχει η δυνατότητα ατελείωτων διορθώσεων. «Υπάρχει ένα στοιχείο ρίσκου και ευαλωτότητας και στα δύο», ανέφερε. «Από αυτό το ρίσκο προκύπτει ένας αυθορμητισμός στην ερμηνεία που την κάνει να μοιάζει πραγματικά ανθρώπινη».
Η Lambden εξήγησε επίσης ότι οι animators αντιμετωπίζουν τους χαρακτήρες όπως θα τους αντιμετώπιζαν οι ηθοποιοί. Μελετούν τις προθέσεις τους, τις πράξεις και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους, χρησιμοποιούν φωτογραφίες πραγματικών ανθρώπων και, όταν αποκτήσουν την ηχογραφημένη φωνή, αρχίζουν να ανακαλύπτουν ποιος πραγματικά είναι ο χαρακτήρας. «Είναι σαν να ακούς για κάποιον που ήδη γνωρίζεις και ξαφνικά να τον συναντάς», είπε για τη στιγμή που η κούκλα αρχίζει να αποκτά προσωπικότητα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και το λεγόμενο LAV, liveactionvideo, στο οποίο οι ίδιοι οι animators παίζουν τις σκηνές μπροστά στην κάμερα. Προσοχή: Δεν αντιγράφουν μηχανικά αυτή την ερμηνεία, αλλά αναζητούν όσα η Lambden αποκαλεί «τα μικρά ανθρώπινα στοιχεία», τις ανεπαίσθητες κινήσεις που προδίδουν τι σκέφτεται και τι αισθάνεται ένας χαρακτήρας.
Στο Wildwood η αίσθηση της ζωής ενισχύθηκε και με νέες τεχνικές λύσεις. Ο Schiff αποκάλυψε ότι οι κούκλες διαθέτουν πλέον εσωτερικούς μηχανισμούς που οι animators αποκαλούν «breathers»: ένα σύστημα που επιτρέπει στο διάφραγμα της κούκλας να διαστέλλεται και να συστέλλεται, προσομοιώνοντας την αναπνοή. Σε ορισμένους χαρακτήρες δημιουργήθηκαν ακόμη και μύες που μεταβάλλονται καθώς κινείται το χέρι. «Ξαφνικά μπορείς πραγματικά να τους κάνεις να αισθάνονται ότι έχουν ζωή, ότι αναπνέουν», είπε.
Από την πλευρά του, ο JacobTremblay θυμήθηκε ότι η ηχογράφηση του Curtis ξεκίνησε περίπου πέντε χρόνια πριν, όταν ο ίδιος περνούσε την εφηβεία και η φωνή του άλλαζε. Αυτή η φυσική αμηχανία, όπως είπε, τον βοήθησε να βρει τον νευρικό, κάπως αβέβαιο χαρακτήρα του ήρωα, ενώ ο στόχος παρέμεινε να κρατήσει την ερμηνεία όσο το δυνατόν πιο γειωμένη, παρά το φανταστικό σύμπαν της ιστορίας.
Το πιο απρόσμενο για εκείνον ήταν να δει τελικά «αυτή τη φωνή να κατοικεί σε ένα πραγματικό, φυσικό αντικείμενο». «Νιώθω πολύ περισσότερο ότι κοιτάζω έναν άνθρωπο απ’ ό,τι όταν βλέπω 3D ή 2D animation», είπε. «Στην αρχή της ταινίας δεν μπορούσα καν να αναγνωρίσω τη δική μου φωνή, γιατί είχε δεθεί τόσο πολύ με τον Curtis».
Όταν μάλιστα επισκέφθηκε τα στούντιο της LAIKA στο Πόρτλαντ και είδε για πρώτη φορά από κοντά την κούκλα του Curtis και τα σκηνικά, συνειδητοποίησε το πραγματικό μέγεθος της κατασκευής πίσω από την ψευδαίσθηση. Τα ρούχα είναι πραγματικά, τα αντικείμενα πραγματικά, ακόμη και ένα ποδήλατο που εμφανίζεται για λίγα δευτερόλεπτα στην οθόνη αποτελεί προϊόν ειδικής κατασκευής. «Μαθαίνοντας όλες αυτές τις μικρές λεπτομέρειες μετά, προστίθεται ακόμη περισσότερη μαγεία στην ταινία», σημείωσε ολοκληρώνοντας τη σκέψη του.
Η παρουσία της LAIKA στο Τορόντο δεν περιορίστηκε στο πάνελ. Παράλληλα με το TIFF, η εγκατάσταση «Wildwood: InsidethePerformance» άνοιξε στο Portland Square Gallery, με αυθεντικές κούκλες, σκηνικά και υλικό από την παραγωγή, μεταφέροντας στο κοινό ένα μέρος αυτού του μικροσκοπικού κόσμου έξω από την κινηματογραφική οθόνη.
Το Wildwood μοιάζει έτσι να επιχειρεί κάτι περισσότερο από μια επίδειξη τεχνικής δεξιοτεχνίας.
Η εμμονή της LAIKA με το χειροποίητο δεν αντιμετωπίζεται ως νοσταλγία για έναν παλαιότερο τρόπο δημιουργίας animation, αλλά ως μέθοδος ερμηνείας. Η φωνή του ηθοποιού, η χειρονομία του animator, το ύφασμα ενός κοστουμιού, ένας μηχανισμός που μιμείται την ανάσα και μια κούκλα που μετακινείται ελάχιστα κάθε φορά συνεργάζονται ώστε, όταν τα καρέ αρχίσουν τελικά να κυλούν, ο θεατής να ξεχάσει την τεχνική και να δει μπροστά του έναν ζωντανό χαρακτήρα. Όπως ακριβώς περιέγραψε ο Schiff, αυτή είναι τελικά η παράδοξη ουσία του stop motion: η δημιουργία ζωής από κάτι που, από μόνο του, θα έμενε ακίνητο και χωρίς ζωή.
www.ertnews.gr
