Το Μπολοτάνα, ένα χωριό με κεραμοσκεπές, χτισμένο στα βουνά της Σαρδηνίας, φαίνεται να ξεχωρίζει για τον μεγάλο αριθμό αιωνόβιων κατοίκων του. Νέα μελέτη δείχνει ότι οι γυναίκες που φτάνουν τα 70 έχουν σχεδόν τριπλάσιες πιθανότητες να ζήσουν μέχρι τα 100, αναδεικνύοντας το χωριό ως πιθανή νέα «Μπλε Ζώνη», δηλαδή μια περιοχή όπου οι άνθρωποι ζουν ασυνήθιστα μεγάλο χρονικό διάστημα.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Frontiers in Aging», εξέτασε δημογραφικά αρχεία από το συγκεκριμένο χωριό, το οποίο έχει περίπου 2.300 κατοίκους, και εντόπισε ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό μοτίβο επιβίωσης μεταξύ των ηλικιωμένων, κυρίως των γυναικών. Οι ερευνητές εκτίμησαν ότι το 13,8% των γυναικών στο Μπολοτάνα που φτάνουν τα 70 θα ζήσουν μέχρι τα 100, έναντι περίπου 3,5% των γυναικών στην Ιταλία και 3,6% στις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Αυτό που κάνει το Μπολοτάνα ξεχωριστό είναι ότι διαθέτει ένα εξαιρετικό ιστορικό αρχείο, το οποίο μας επιτρέπει να αξιολογήσουμε με βεβαιότητα τις ηλικίες των κατοίκων», δήλωσε ο Τζέι Ολσάνσκι, ομότιμος καθηγητής επιδημιολογίας στη Σχολή Δημόσιας Υγείας του Πανεπιστημίου του Ιλινόι στο Σικάγο. «Τα δημοτολόγια και τα αρχεία βαπτίσεων χρονολογούνται αιώνες πίσω και μας επέτρεψαν να επαληθεύσουμε ανεξάρτητα τις ηλικίες», πρόσθεσε.
Στο ερευνητικό πρόγραμμα- το οποίο υποστήριξε το National Geographic- συμμετείχε μια διεθνής ομάδα επιστημόνων.
Μακροζωία και ιστορικά αρχεία
Η έννοια των «μπλε ζωνών» προέκυψε από μελέτες κοινοτήτων όπου οι κάτοικοι ζουν περισσότερο από τους ανθρώπους στις γύρω περιοχές. Άλλες μπλε ζώνες που έχουν εντοπιστεί και επιβεβαιωθεί από ερευνητές περιλαμβάνουν την Ικαρία, την Οκινάουα στην Ιαπωνία και τη χερσόνησο Νικόγια στην Κόστα Ρίκα.
Για να διαπιστώσουν αν το Μπολοτάνα πληροί τα συγκεκριμένα κριτήρια, οι ερευνητές αξιολόγησαν δύο βασικούς δείκτες: το προσδόκιμο ζωής στην ηλικία των 70 ετών και την πιθανότητα ένα άτομο που έχει φτάσει τα 70 να επιβιώσει μέχρι τα 100. Το Μπολοτάνα προσέλκυσε αρχικά το ενδιαφέρον λόγω της ασυνήθιστα υψηλής συγκέντρωσης αιωνόβιων κατοίκων. Το 2024, έξι άνθρωποι ηλικίας 100 ετών και άνω ζούσαν στο χωριό, ποσοστό περίπου 11 φορές υψηλότερο από εκείνο των Ηνωμένων Πολιτειών, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των ερευνητών.
Στη συνέχεια, η ομάδα προχώρησε σε λεπτομερέστερη ανάλυση, εξετάζοντας ληξιαρχικά έγγραφα και εκκλησιαστικά αρχεία, ώστε να καταγράψει την ιστορία των κατοίκων σε βάθος περισσότερων από 100 ετών. Η διαδικασία επαλήθευσης της ηλικίας περιλάμβανε τη διασταύρωση αρχείων γέννησης, θανάτου και βαπτίσεων, ώστε να επιβεβαιωθεί η ηλικία των αιωνόβιων. Η μελέτη κατέγραψε 38 αιωνόβιους μεταξύ 3.060 ανθρώπων που γεννήθηκαν στο Μπολοτάνα από το 1900 έως το 1925.
Μια διαφορετική μορφή μακροζωίας στη Σαρδηνία
Η Σαρδηνία είναι ήδη γνωστή στους ερευνητές που μελετούν τη γήρανση. Η αρχική «μπλε ζώνη» του νησιού, η οποία εντοπίστηκε πριν από περισσότερες από δύο δεκαετίες, χαρακτηρίζεται από ασυνήθιστα υψηλή μακροζωία μεταξύ των ανδρών.
Στο Μπολοτάνα, ωστόσο, οι γυναίκες ήταν εκείνες που ξεχώρισαν. Οι γυναίκες που έφταναν στην ηλικία των 70 ετών εκτιμήθηκε ότι είχαν κατά μέσο όρο σχεδόν 21 επιπλέον χρόνια ζωής. Με βάση διεθνείς δείκτες μακροζωίας, οι γυναίκες του Μπολοτάνα κατατάχθηκαν δεύτερες μετά το Χονγκ Κονγκ τόσο ως προς το προσδόκιμο ζωής στην ηλικία των 70 όσο και ως προς την πιθανότητα να φτάσουν τα 100.
«Οι γυναίκες σχεδόν πάντα ζουν περισσότερο από τους άνδρες οπουδήποτε στον κόσμο, όμως αυτό δεν συνέβαινε πριν στη Σαρδηνία. Είναι ένα από τα στοιχεία που την έκαναν τόσο ασυνήθιστη», δήλωσε ο ερευνητής. «Πιστεύουμε ότι πρόκειται για τον μακροβιότερο γυναικείο πληθυσμό στον κόσμο ή για έναν από τους μακροβιότερους».
Τα ευρήματα έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς ορισμένοι επικριτές έχουν υποστηρίξει τα τελευταία χρόνια ότι οι αναφορές για ακραία μακροζωία οφείλονται σε ανακριβή αρχεία. Τα εκτενή δημοτικά και εκκλησιαστικά αρχεία του Μπολοτάνα επέτρεψαν στους ερευνητές να επαληθεύσουν τις ηλικίες μέσω πολλαπλών, ανεξάρτητων πηγών.
Διατροφή, σωματική δραστηριότητα και κοινωνικοί δεσμοί
Η μελέτη επιβεβαιώνει ότι κάτι ασυνήθιστο συμβαίνει στο Μπολοτάνα, χωρίς όμως να εξηγεί με βεβαιότητα το γιατί. Ωστόσο, το χωριό προσφέρει αρκετές ενδείξεις που αξίζει να διερευνηθούν περαιτέρω, σύμφωνα με τον Ολσάνσκι.
Οι κάτοικοι ζουν σε μια κοινότητα όπου οι μετακινήσεις με τα πόδια είναι εύκολες, παρά τους απότομους δρόμους και τους λόφους. Το μεγαλύτερο μέρος των τροφίμων παράγεται τοπικά, μεταξύ άλλων το ελαιόλαδο, το οποίο είναι πλούσιο σε υγιεινά λιπαρά. Οι οικογένειες συχνά ζουν κοντά η μία στην άλλη, ενώ η κοινωνική απομόνωση φαίνεται να είναι σπάνια.
«Πρόκειται για μια δεμένη κοινότητα, όπου οι άνθρωποι φροντίζουν ο ένας τον άλλον», δήλωσε ο ερευνητής.
Οι ερευνητές εκτιμούν ότι παράγοντες όπως η διατροφή, η σωματική δραστηριότητα, η οικογενειακή υποστήριξη, οι κοινωνικές σχέσεις και η γενετική πιθανότατα συμβάλλουν όλοι στη μακροζωία.
Για τον ερευνητή, η σημασία των ευρημάτων δεν περιορίζεται στη συγκεκριμένη κοινότητα της Σαρδηνίας. Όπως επισημαίνει, η κατανόηση των παραγόντων που συμβάλλουν στη μακροζωία θα μπορούσε να βοηθήσει και άλλες κοινωνίες να υιοθετήσουν αντίστοιχες πρακτικές και τρόπους ζωής, αποκομίζοντας τα οφέλη τους.
Πηγή: Eurekalert
www.ertnews.gr
