Το νέο Ειδικό Χωροταξικό για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) παρουσίασε ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος, μιλώντας στην εκπομπή «Live Now» του ΕΡΤnews, συνδέοντας την πρωτοβουλία όχι μόνο με την περιβαλλοντική πολιτική αλλά και με το κόστος της ενέργειας για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Ο κ. Τσάφος υποστήριξε ότι η ανάπτυξη των ΑΠΕ έχει ήδη αλλάξει ουσιαστικά τη θέση της Ελλάδας στην ευρωπαϊκή ενεργειακή αγορά, τονίζοντας πως «στο τέλος της υπόθεσης αυτό που ενδιαφέρει τον κόσμο είναι τι πληρώνουμε για την ενέργεια».
Όπως ανέφερε, όταν καταρτίστηκε το προηγούμενο ειδικό χωροταξικό το 2008, η χώρα διέθετε μόλις 1 GW εγκατεστημένης ισχύος από ΑΠΕ, ενώ σήμερα φτάνει τα 18 GW. Παράλληλα, υπάρχουν περίπου 60 GW αδειοδοτημένων έργων και ακόμη 30 GW που επιδιώκουν αδειοδότηση, στοιχείο που –όπως σημείωσε– αποτυπώνει την ανάγκη για ένα διαφορετικό, πιο αυστηρό πλαίσιο κανόνων.
Ο υφυπουργός συνέδεσε άμεσα την ανάπτυξη των ΑΠΕ με τη μείωση των τιμών χονδρικής στην ηλεκτρική ενέργεια, υποστηρίζοντας ότι η Ελλάδα έχει βελτιώσει σημαντικά τη θέση της στην Ευρώπη. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε, το 2019 η χώρα είχε την ακριβότερη τιμή χονδρικής στην Ευρώπη, ενώ σήμερα καταγράφει την έβδομη φθηνότερη. «Ήμασταν 70% πάνω από τη Γερμανία και φέτος είμαστε φθηνότεροι από τη Γερμανία», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Κατά τον ίδιο, η αλλαγή αυτή οφείλεται στη μετάβαση της χώρας από καθαρό εισαγωγέα σε σημαντικό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας. Όπως είπε, η Ελλάδα είναι πλέον ο τέταρτος μεγαλύτερος εξαγωγέας ρεύματος στην Ευρώπη, πίσω μόνο από τη Γαλλία, τη Σουηδία και τις Κάτω Χώρες.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη συμβολή των ΑΠΕ στην αποκλιμάκωση των τιμών. Επικαλούμενος ανάλυση του υπουργείου, σημείωσε ότι τις ημέρες με χαμηλή παραγωγή από ΑΠΕ η τιμή χονδρικής είναι κατά 85% υψηλότερη σε σχέση με τις ημέρες ισχυρής παραγωγής. «Οι ΑΠΕ είναι σήμερα αυτές που μας θωρακίζουν από τις ανατιμήσεις που βλέπουμε στις διεθνείς αγορές ενέργειας», υπογράμμισε.
Ο κ. Τσάφος παρουσίασε επίσης στοιχεία για τη λιανική αγορά, σημειώνοντας ότι σύμφωνα με τη Eurostat για το δεύτερο εξάμηνο του 2025 η Ελλάδα βρίσκεται 18% κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στις τιμές ηλεκτρικής ενέργειας και κατατάσσεται στη δέκατη φθηνότερη θέση στην Ευρώπη. Με όρους αγοραστικής δύναμης, όπως είπε, η χώρα βρίσκεται κοντά στον ευρωπαϊκό μέσο όρο και εμφανίζεται φθηνότερη από κράτη όπως η Ισπανία και η Πορτογαλία.
Τι αλλάζει με το νέο χωροταξικό για ΑΠΕ
Ο υφυπουργός περιέγραψε το νέο χωροταξικό ως μια μετάβαση από την πολιτική ενίσχυσης των επενδύσεων στην πολιτική αυστηρότερων κανόνων. «Το 2008 θέλαμε να δώσουμε ώθηση. Το 2026 θέλουμε να βάλουμε κανόνες και να περιορίσουμε σε έναν βαθμό την ανάπτυξη των ΑΠΕ», σημείωσε.
Για τα φωτοβολταϊκά προβλέπεται οριζόντια απαγόρευση εγκατάστασης σε περιοχές Natura, σε δάση και δασικές εκτάσεις, αλλά και σε άλλες ειδικές περιπτώσεις. Ο κ. Τσάφος εξήγησε ότι η λογική είναι πως «ο ήλιος και ο άνεμος είναι ομοιόμορφοι» και συνεπώς δεν απαιτείται ανάπτυξη έργων σε περιοχές αυξημένης περιβαλλοντικής προστασίας.
Παράλληλα, εισάγεται ανώτατο όριο στη στρεμματική κάλυψη φωτοβολταϊκών ανά Περιφερειακή Ενότητα, με δυνατότητα πρόσθετης ανάπτυξης έως 1,5% της συνολικής έκτασης κάθε ενότητας, ώστε να αποφεύγεται η υπερσυγκέντρωση έργων σε ορισμένες περιοχές.
Πρώτον, αποκλείεται η εγκατάσταση σε περιοχές με χαμηλό αιολικό δυναμικό, κάτω από τα 4 μέτρα ανά δευτερόλεπτο. Δεύτερον, θεσπίζεται οριζόντιος περιορισμός πάνω από τα 1.200 μέτρα υψόμετρο, με τον υφυπουργό να δηλώνει ότι «στα βουνά δεν θα βάζουμε πια ανεμογεννήτριες». Τρίτον, αυστηροποιείται το πλαίσιο στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), τις οποίες χαρακτήρισε «Natura για πουλιά».
Για τα αιολικά πάρκα, όπου –όπως παραδέχθηκε– καταγράφονται και οι μεγαλύτερες κοινωνικές αντιδράσεις, το νέο πλαίσιο περιλαμβάνει τρεις βασικούς περιορισμούς.
Στις περιοχές αυτές η εγκατάσταση έργων θα απαγορεύεται, εκτός αν υπάρχει ειδική περιβαλλοντική μελέτη που να τεκμηριώνει ότι οι επιπτώσεις μπορούν να περιοριστούν και ότι το έργο είναι συμβατό με την προστασία του οικοσυστήματος.
Απαντώντας στις επικρίσεις περί ανεξέλεγκτης δόμησης σε προστατευόμενες περιοχές, ο κ. Τσάφος υποστήριξε ότι «υπάρχει αντίληψη στον κόσμο ότι ο καθένας μπορεί να χτίσει στη Natura. Αυτό δεν ισχύει».
Τι θα ισχύσει για τα ήδη αδειοδοτημένα έργα
Ξεκαθαρίζοντας το καθεστώς για τα έργα που βρίσκονται ήδη σε διαδικασία αδειοδότησης, ο υφυπουργός σημείωσε ότι δεν θα επηρεαστούν όσα λειτουργούν ήδη, ενώ για τις υπόλοιπες περιπτώσεις καθοριστική θεωρείται η «πληρότητα φακέλου».
Όπως εξήγησε, εάν ένας επενδυτής έχει ολοκληρώσει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και τα έχει υποβάλει προς αξιολόγηση στο Δημόσιο, τότε το νέο χωροταξικό δεν θα εφαρμόζεται αναδρομικά στο έργο του. «Εσύ έκανες έναν σχεδιασμό και κατέθεσες φάκελο με βάση το πλαίσιο που ίσχυε τότε», ανέφερε.
Μέση Ανατολή και αγορές ενέργειας
Η συζήτηση επεκτάθηκε και στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και στις επιπτώσεις τους στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Ο κ. Τσάφος χαρακτήρισε την κατάσταση «ευμετάβλητη», επισημαίνοντας ότι μέχρι στιγμής λειτουργούν διεθνείς «βαλβίδες αποσυμπίεσης» που συγκρατούν τις πιέσεις στις τιμές.
Βασικός παράγοντας, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι η χρήση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου από πολλές χώρες, γεγονός που έχει αποτρέψει μεγαλύτερες ανατιμήσεις. «Τα αποθέματα έχουν λειτουργήσει κατευναστικά στις αγορές», σημείωσε, αν και αναγνώρισε ότι πρόκειται για πεπερασμένους πόρους που παρακολουθούνται στενά.
Παράλληλα, ανέφερε ότι αρκετές ασιατικές οικονομίες στρέφονται περισσότερο στον άνθρακα και σε εναλλακτικές τεχνολογίες όπως φωτοβολταϊκά και μπαταρίες, μειώνοντας τη ζήτηση για φυσικό αέριο και περιορίζοντας τις πιέσεις στην αγορά.
Για την Ελλάδα υπογράμμισε ότι δεν υπάρχει άμεση ανησυχία ως προς την επάρκεια καυσίμων, καθώς τα ελληνικά διυλιστήρια είναι καθαροί εξαγωγείς προϊόντων πετρελαίου και «υπερκαλύπτουν τις ανάγκες της χώρας», παρέχοντας –όπως είπε– μια κρίσιμη δικλείδα ασφαλείας.
Στην ηλεκτρική ενέργεια, ο υφυπουργός επανέλαβε ότι δεν έχει καταγραφεί σημαντική ανατίμηση, επισημαίνοντας πως η τιμή χονδρικής τον Μάιο κινείται χαμηλότερα από τα επίπεδα του Ιανουαρίου.
Παρεμβάσεις και μέτρα στήριξης
Σε ερώτηση για πιθανές νέες παρεμβάσεις αν η κρίση παραταθεί, ο κ. Τσάφος δήλωσε ότι η κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις και υπενθύμισε τα μέτρα που έχουν ήδη εφαρμοστεί, όπως το Fuel Pass και η επιδότηση στο ντίζελ.
Όσον αφορά το ηλεκτρικό ρεύμα, σημείωσε ότι δεν έχει κριθεί αναγκαία νέα παρέμβαση, ενώ υπενθύμισε ότι περισσότερο από το 25% των καταναλωτών βρίσκεται πλέον σε σταθερά «μπλε τιμολόγια», με κλειδωμένες χρεώσεις που προστατεύουν από τις διακυμάνσεις της χονδρικής αγοράς.
Απαντώντας στο ενδεχόμενο μείωσης του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στα καύσιμα, ο υφυπουργός επανέλαβε ότι η κυβέρνηση προκρίνει άλλου τύπου παρεμβάσεις. «Θεωρούμε ότι μέτρα όπως το Fuel Pass και η επιδότηση στο ντίζελ είναι πιο αποτελεσματικά από τη μείωση του ειδικού φόρου κατανάλωσης», είπε.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τέλος, σημείωσε ότι βρίσκεται σε εξέλιξη διαρκής συντονισμός μεταξύ των κρατών-μελών, ενώ παραμένει ανοιχτή η συζήτηση για επιπλέον εργαλεία παρέμβασης εφόσον η κρίση επιμείνει ή επιδεινωθεί. «Χρειαζόμαστε δημοσιονομικό χώρο για να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε αυτή την κρίση, ειδικά αν παραταθεί και χειροτερεύσει», κατέληξε.
www.ertnews.gr
