Θλίψη έχει προκαλέσει στον καλλιτεχνικό χώρο η είδηση του θανάτου της Δέσποινας Τομαζάνη, μιας ηθοποιού, συγγραφέα και δημιουργού που άφησε το δικό της αποτύπωμα στο θέατρο, τον κινηματογράφο, την τηλεόραση και τη λογοτεχνία.
Η γνωστή πρωταγωνίστρια έφυγε από τη ζωή το πρωί του Σαββάτου 26 Σεπτεμβρίου, ύστερα από δύο ημέρες νοσηλείας σε νοσοκομείο της Αθήνας, μετά από πνευμονικό οίδημα.
Το όνομά της συνδέθηκε, μεταξύ άλλων, με την εμβληματική ταινία του Νίκου Νικολαΐδη «Γλυκιά Συμμορία», όπου είχε ενσαρκώσει τη Σοφία. Ο θάνατός της αποτελεί ακόμη μία σημαντική απώλεια για το καστ της θρυλικής ταινίας, καθώς τα προηγούμενα χρόνια είχαν φύγει από τη ζωή ο Τάκης Σπυριδάκης, ο Τάκης Μόσχος και ο Κωνσταντίνος Τζούμας.
Από τη Χίο στη Σουηδία και από το θέατρο στον διεθνή κινηματογράφο
Η Δέσποινα Τομαζάνη γεννήθηκε στη Χίο την 1η Ιουνίου 1945. Η οικογενειακή της καταγωγή έφτανε μέχρι το Αϊβαλί της Μικράς Ασίας και τα Κοτύωρα. Η σχέση της με την Τέχνη ξεκίνησε από πολύ μικρή ηλικία και εξελίχθηκε σε μια ζωή αφιερωμένη στη δημιουργία και την καλλιτεχνική αναζήτηση.
Αρχικά σπούδασε θέατρο στην Αθήνα. Στη συνέχεια ταξίδεψε στη Σουηδία, όπου φοίτησε στο Πανεπιστήμιο της Στοκχόλμης, σπουδάζοντας κινηματογράφο και θέατρο, ενώ παράλληλα ασχολήθηκε με τον χορό και την παντομίμα στην Ακαδημία Μπαλέτου της σουηδικής πρωτεύουσας.
Σε ηλικία μόλις 18 ετών έκανε την πρώτη της εμφάνιση στη σκηνή. Η πορεία της δεν άργησε να ξεπεράσει τα ελληνικά σύνορα, καθώς εργάστηκε τόσο σε ελληνικά όσο και σε γαλλικά θέατρα, ενώ συμμετείχε σε κινηματογραφικές παραγωγές από την Ελλάδα, τη Σουηδία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Γαλλία.
Η καλλιτεχνική της διαδρομή χαρακτηρίστηκε από συνεχή αναζήτηση και διάθεση να δοκιμάζεται σε διαφορετικά πεδία. Η Δέσποινα Τομαζάνη δεν περιορίστηκε στην υποκριτική, αλλά ασχολήθηκε με το σενάριο, τη σκηνοθεσία και τη συγγραφή.
Στον κινηματογράφο συμμετείχε, μεταξύ άλλων, στις ταινίες «Μουντστώντ (Αντίσταση)» του Πέτερ Βέστερ, «Αμαλα-Κάμαλα» του Μπενκτ Λαγκερκβιστ, «Ντον Ζουάν» του Ροζέ Βαντίμ, «Περιπλάνηση» του Χριστόφορου Χριστοφή, «Γλυκιά Συμμορία» του Νίκου Νικολαΐδη, «Φωτογραφία» του Νίκου Παπατάκη και «Τέλος Εποχής» του Αντώνη Κόκκινου.
Η ερμηνευτική της παρουσία αναγνωρίστηκε και εκτός Ελλάδας. Στο 1ο Φεστιβάλ Κινηματογράφου Μεσογειακών Χωρών τιμήθηκε με το βραβείο ερμηνείας πρώτου γυναικείου ρόλου για την ταινία «L’ ombre de la terre» του Ταζέμπ Λουισί.
Η σχέση της με την έβδομη τέχνη, ωστόσο, δεν περιορίστηκε στην παρουσία της μπροστά από την κάμερα. Έγραψε διαλόγους, συμμετείχε ως ηθοποιός και συνεργάστηκε στο σενάριο της σουηδικής ταινίας «Με λένε Στέλιο», η οποία απέσπασε το βραβείο Κριτικών στο Φεστιβάλ Βενετίας το 1973.
Παράλληλα, διετέλεσε βοηθός του σκηνοθέτη Γιόχαν Μπέργκστρόλς, συνεργάστηκε με τον Αλέξη Δαμιανό στον θρυλικό «Ηνίοχο», συμμετείχε ως συν-σεναριογράφος στην «Ελεύθερη Κατάδυση» του Γιώργου Πανουσόπουλου και υπέγραψε το σενάριο της ταινίας «Το φως που σβήνει» του Βασίλη Ντούρου.
Η τηλεόραση, το θέατρο και η συγγραφή που έγινε τρόπος ζωής
Ιδιαίτερα σημαντική υπήρξε και η παρουσία της στην ελληνική τηλεόραση. Ως σεναριογράφος υπέγραψε τις παραγωγές «Μέντιουμ» και «Το Φύλλο, το Πηγάδι και τ’ Αγγέλιασμα», που βασίστηκε στα ομώνυμα βιβλία του Βασίλη Βασιλικού.
Ως ηθοποιός συμμετείχε, μεταξύ άλλων, στις τηλεοπτικές παραγωγές «Φάκελος Αμαζών», «Γκάστερμπάιντερ», «Ομίχλη», «Μέντιουμ» και «Το φύλλο».
Παράλληλα, ιδιαίτερα πλούσια ήταν και η θεατρική της πορεία. Η Δέσποινα Τομαζάνη ερμήνευσε την «Ηλέκτρα» στο Ηρώδειο, ενώ παρουσίασε τον ίδιο ρόλο και στο Town Hall της Νέας Υόρκης, αλλά και στο Τόκιο.
Η διεθνής της δραστηριότητα συνεχίστηκε και στο γαλλικό θέατρο. Εκεί συμμετείχε, μεταξύ άλλων, στην «Αρραβωνιαστικιά του Νερού» του Ταχάρ Μπεν Ζελλούν και στην «Περσεφόνη» του Γιάννη Ρίτσου, σε σκηνοθεσία του Ζακ Λακαριέρ.
Στη συνέχεια πέρασε και στον χώρο της σκηνοθεσίας, ανεβάζοντας έργα όπως «Ο Μπαμπάς ο Πόλεμος» του Ιάκωβου Καμπανέλλη, το δικό της «Χιώτικο Παραμύθι», αλλά και το «Χιροσίμα, Αγάπη μου» της Μαργκερίτ Ντυράς.
Ένα ακόμη μεγάλο κεφάλαιο της ζωής της ήταν η συγγραφή. Η Δέσποινα Τομαζάνη ασχολήθηκε με την ποίηση, το θέατρο, το διήγημα και το μυθιστόρημα, ενώ έργα της μεταφράστηκαν στα γαλλικά, τα γερμανικά, τα τουρκικά, τα αγγλικά και τα ιταλικά.
Στη βιβλιογραφία της περιλαμβάνονται τα έργα «Το Αμίλητο Νερό», «Χιώτικο Παραμύθι», «Το Καφενείο των Ψεμάτων», «Φωτιά μέσα στο Νερό», «Ίντα», «Εξ αιτίας του αινίγματος», «Θηλυκό Νόμισμα» και «Εκτός, Δικτύου».
Το τελευταίο της βιβλίο κυκλοφόρησε μέσα στο 2026 και είχε τίτλο «Το βιβλίο που δεν γράφτηκε». Πρόκειται για ένα ιστορικό αφήγημα που επιστρέφει στη γενέτειρά της, τη Χίο, και επικεντρώνεται στον Χιώτη αγωνιστή της Επανάστασης Αντώνη Μπουρνιά.
Το συγκεκριμένο έργο έμελλε να αποτελέσει την τελευταία συγγραφική κατάθεση μιας γυναίκας που για περισσότερες από έξι δεκαετίες υπηρέτησε την Τέχνη μέσα από πολλές και διαφορετικές διαδρομές.
Από τη «Γλυκιά Συμμορία» και τις μεγάλες θεατρικές σκηνές της Ελλάδας και του εξωτερικού μέχρι την τηλεόραση, το σενάριο, τη σκηνοθεσία και τη λογοτεχνία, η Δέσποινα Τομαζάνη δημιούργησε μια πολυδιάστατη καλλιτεχνική πορεία.
Για τους φίλους του ελληνικού κινηματογράφου, ωστόσο, η μορφή της θα παραμείνει για πάντα συνδεδεμένη και με τη «Σοφία» της «Γλυκιάς Συμμορίας», μιας ταινίας που, περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες μετά την κυκλοφορία της, εξακολουθεί να έχει ξεχωριστή θέση στην ιστορία του ελληνικού σινεμά.
Διαβάστε στο Thedaily.gr Δυστυχώς επιβεβαιώθηκε: Νεκρή γνωστή Ελληνίδα ηθοποιός – Τι αντιμετώπιζε πριν φύγει από τη ζωή | σε συνεργασία με Dropmedia.gr
