«Αντίδοτο» στην ακρίβεια τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας – Τι δείχνει έρευνα

Τέσσερα χρόνια αργότερα, παρά τις διαδοχικές ανατιμήσεις που μεσολάβησαν σε τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης, η συνολική αξία ενός τυπικού καλαθιού private label παραμένει ουσιαστικά αμετάβλητη. Πίσω όμως από αυτή τη σταθερότητα κρύβονται έντονες διακυμάνσεις, με ορισμένα προϊόντα να καταγράφουν σημαντικές μειώσεις τιμών και άλλα να ακολουθούν ανοδική πορεία λόγω διεθνών εξελίξεων στις πρώτες ύλες.

Η περίοδος 2022-2024 χαρακτηρίστηκε από πρωτοφανείς πιέσεις στο κόστος παραγωγής λόγω του πολέμου στην Ουκρανία. Η ενέργεια, οι μεταφορές, τα λιπάσματα και οι αγροτικές πρώτες ύλες εκτόξευσαν τις τιμές σε ολόκληρη την αλυσίδα εφοδιασμού. Παρά τις πιέσεις αυτές, τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας λειτούργησαν ως «ανάχωμα» για τα νοικοκυριά. Ερευνα τιμών του «Ε.Τ.» δείχνει ότι το συνολικό καλάθι, από τα 23,85 ευρώ το 2022, αυξήθηκε στα 27,38 ευρώ στις αρχές του 2024 και έφτασε ακόμη και τα 29,94 ευρώ τον Μάρτιο του 2025, προτού αποκλιμακωθεί εκ νέου στα 23,94 ευρώ τον Μάιο του 2026. «Τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας απορρόφησαν σημαντικό μέρος των ανατιμήσεων και διατήρησαν χαμηλότερα περιθώρια κέρδους σε σχέση με τα επώνυμα προϊόντα», επισημαίνει υψηλόβαθμο στέλεχος της αγοράς.

Η μεγαλύτερη μείωση καταγράφεται στο αλεύρι για όλες τις χρήσεις. Η τιμή του υποχώρησε από 0,96 ευρώ το κιλό τον Οκτώβριο του 2022 στα 0,60 ευρώ τον Μάιο του 2026, σημειώνοντας πτώση 37,5% – εξέλιξη που αποδίδεται στην αποκλιμάκωση των διεθνών τιμών των σιτηρών μετά την αναταραχή που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία. Οι αγορές προσαρμόστηκαν σταδιακά, οι εφοδιαστικές αλυσίδες εξομαλύνθηκαν και οι τιμές επανήλθαν σε πιο φυσιολογικά επίπεδα.

Σημαντική είναι και η μείωση στο φρέσκο γάλα ιδιωτικής ετικέτας. Από 1,24 ευρώ το λίτρο το 2022, η τιμή του έχει πέσει πλέον στο 1,05 ευρώ, καταγράφοντας πτώση 15,3%. Ανάλογη εικόνα εμφανίζουν και τα όσπρια. Οι φακές εισαγωγής από 1,16 ευρώ υποχώρησαν στα 0,85 ευρώ, σημειώνοντας μείωση 26,7%, παρά το ενδιάμεσο άλμα που καταγράφηκε το 2025, όταν η τιμή επανήλθε στα 1,15 ευρώ. Τα μέτρια φασόλια από 1,10 ευρώ διαμορφώνονται πλέον στο 1 ευρώ το πακέτο, παρουσιάζοντας μικρή αλλά σταθερή υποχώρηση.

«Η βελτίωση των σοδειών σε βασικές χώρες παραγωγής και η αποκλιμάκωση του μεταφορικού κόστους επέτρεψαν την υποχώρηση των τιμών σε αρκετά εισαγόμενα προϊόντα», εξηγεί εκπρόσωπος μεγάλης αλυσίδας σούπερ μάρκετ στον «Ε.Τ.».

Αν υπάρχει ένα προϊόν που «αντιστέκεται» ακόμα, αυτό είναι ο καφές. Ο στιγμιαίος καφές ιδιωτικής ετικέτας από 2,40 ευρώ το 2022 έφτασε στα 2,68 ευρώ το 2025 και παραμένει στο ίδιο επίπεδο και φέτος, παρουσιάζοντας αύξηση 11,7%. Η εξέλιξη αυτή δεν αποτελεί ελληνική ιδιαιτερότητα. Οι διεθνείς τιμές καφέ έχουν εκτοξευθεί τα τελευταία χρόνια λόγω των καιρικών φαινομένων που έφεραν σημαντικό πλήγμα στην παραγωγή των μεγαλύτερων παραγωγών χωρών, όπως η Βραζιλία και το Βιετνάμ. Οι ελλείψεις στην παραγωγή και η αυξημένη παγκόσμια ζήτηση ώθησαν προς τα πάνω τις τιμές, μεταφέροντας το κόστος στα ράφια ακόμη και των οικονομικότερων κωδικών. Ωστόσο, στελέχη του κλάδου εκτιμούν ότι τους επόμενους μήνες θα εξορθολογιστούν οι τιμές, καθώς έχουν υποχωρήσει και οι διεθνείς τιμές.

Η «περιπέτεια» του ελαιολάδου

Το προϊόν που αποτυπώνει καλύτερα τις αναταράξεις των τελευταίων ετών είναι το εξαιρετικά παρθένο ελαιόλαδο. Το 2022 κόστιζε 6,04 ευρώ το λίτρο. Στις αρχές του 2024 η τιμή εκτινάχθηκε στα 11,65 ευρώ και τον Μάρτιο του 2025 έφτασε ακόμη υψηλότερα, στα 11,75 ευρώ. Η αιτία ήταν οι ιστορικά χαμηλές παραγωγές σε Ελλάδα, Ισπανία και Ιταλία, εξαιτίας της παρατεταμένης ξηρασίας και των ακραίων θερμοκρασιών. Ωστόσο, η εικόνα έχει αλλάξει σημαντικά. Τον Μάιο του 2026 η τιμή έχει υποχωρήσει στα 7,90 ευρώ το λίτρο. Παρότι εξακολουθεί να βρίσκεται 30,8% υψηλότερα σε σχέση με το 2022, απέχει σημαντικά από τα επίπεδα-ρεκόρ της προηγούμενης διετίας.

«Το ελαιόλαδο είναι ίσως το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα προϊόντος που επηρεάζεται άμεσα από τις κλιματικές συνθήκες. Οι τιμές εκτινάχθηκαν λόγω έλλειψης προσφοράς και υποχωρούν καθώς η παραγωγή έχει επανέλθει», αναφέρουν στελέχη του κλάδου.

Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η πορεία του ηλιέλαιου. Από τα 3,25 ευρώ το 2022, η τιμή κατρακύλησε στα 1,75 ευρώ το 2024, για να εκτοξευθεί ξανά στα 3,90 ευρώ το 2025 και να υποχωρήσει τελικά στα 2,15 ευρώ το 2026. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη διακύμανση μεταξύ όλων των προϊόντων που εξετάζει ο «Ε.Τ.» της Κυριακής. Οι έντονες μεταβολές συνδέονται με τις διεθνείς αγορές φυτικών ελαίων, όπου οι καιρικές συνθήκες, οι γεωπολιτικές εξελίξεις και οι διακυμάνσεις στις καλλιέργειες επηρεάζουν άμεσα την προσφορά. Παρά τις αναταράξεις, η τελική τιμή παραμένει κατά 32,8% χαμηλότερη από το επίπεδο του 2022, δεδομένου ότι η Ουκρανία αποτελεί μία από τις βασικές αγορές που τροφοδοτεί την Ευρώπη με ηλιέλαιο και τότε, λόγω του πολέμου, οι εξαγωγές ήταν μηδαμινές.

ΣΤΑΘΕΡΕΣ ΤΙΜΕΣ

Από την άλλη, υπάρχουν κάποιες κατηγορίες προϊόντων που εμφανίζουν αξιοσημείωτα σταθερές τιμές. Για παράδειγμα, τα σπαγγέτι υποχώρησαν οριακά στα 0,58 ευρώ, όπως και το απορρυπαντικό πιάτων που από τα 0,98 ευρώ διαμορφώνεται στα 0,95 ευρώ. Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η εικόνα στα χαρτιά υγείας, τα οποία παρέμειναν αμετάβλητα στα 5,28 ευρώ σε όλη την περίοδο της έρευνας.

Πρόκειται για μία εξέλιξη που δείχνει ότι σε ορισμένες κατηγορίες οι αλυσίδες λιανεμπορίου επέλεξαν να διατηρήσουν σταθερές τιμές, προκειμένου να ενισχύσουν την ανταγωνιστικότητα των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας. Η πορεία των τιμών εξηγεί και γιατί τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας έχουν παγιωθεί πλέον στις καταναλωτικές συνήθειες των Ελλήνων. Αν και η ακρίβεια ώθησε αρχικά πολλούς καταναλωτές να τα δοκιμάσουν ως εναλλακτική λύση απέναντι στα ακριβότερα επώνυμα προϊόντα, η διατήρηση ανταγωνιστικών τιμών ακόμη και σε περιόδους έντονων ανατιμήσεων ενίσχυσε την εμπιστοσύνη του κοινού. Το συμπέρασμα που προκύπτει από τα στοιχεία είναι σαφές: παρά τα έντονα σκαμπανεβάσματα που καταγράφηκαν σε επιμέρους κατηγορίες, το καλάθι των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας κατάφερε να απορροφήσει σημαντικό μέρος των πληθωριστικών πιέσεων. Και αυτό εξηγεί γιατί, τέσσερα χρόνια μετά το ξέσπασμα της κρίσης τιμών, παραμένει βασική επιλογή για ολοένα και περισσότερα νοικοκυριά.

ΚΡΑΣ ΤΕΣΤ ΤΙΜΩΝ 

eleftherostypos.gr