ε μία περίοδο που τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παίζουν κεντρικό ρόλο στη ζωή των νέων, εκφράζεται συχνά η ανησυχία για την επίδρασή τους στην ψυχική υγεία.
Σε πρόσφατη έκθεση για την ευτυχία παγκοσμίως (World Happiness Report 2026), που δημοσιεύθηκε από το Δίκτυο Λύσεων Βιώσιμης Ανάπτυξης των Ηνωμένων Εθνών σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ερευνητές εξέτασαν πώς η προβληματική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης συνδέεται με τις συνθήκες ζωής των εφήβων.
Αναλυτές μελέτησαν δεδομένα για 330.000 νέους από 43 χώρες, που προέρχονταν από διαφορετικά κοινωνικοοικονομικά περιβάλλοντα, εντοπίζοντας ένα σαφές και σταθερό μοτίβο: η προβληματική χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης (δηλαδή καταναγκαστική ή ανεξέλεγκτη ενασχόληση) συνδέεται γενικά με χαμηλότερα επίπεδα ευημερίας.
Οι έφηβοι που κάνουν πιο προβληματική χρήση τείνουν να αναφέρουν περισσότερα ψυχολογικά ζητήματα, αρνητικά συναισθήματα και άλλα προβλήματα, όπως αίσθημα λύπης, νευρικότητα και δυσκολίες στον ύπνο. Παράλληλα, πολλοί δηλώνουν πως δεν είναι ικανοποιημένοι από τη ζωή τους.
Αυτό το μοτίβο εμφανίζεται σε όλες τις χώρες της έρευνας, αλλά η έντασή του διαφέρει από χώρα σε χώρα. Είναι για παράδειγμα ιδιαίτερα έντονο στο Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιρλανδία, αλλά συγκριτικά πιο αδύναμο σε περιοχές του Καυκάσου.
Σε παγκόσμια κλίμακα, έφηβοι από λιγότερο προνομιούχα κοινωνικοοικονομικά περιβάλλοντα τείνουν να είναι πιο ευάλωτοι στις αρνητικές συνέπειες της προβληματικής χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης σε σύγκριση με τους συνομηλίκους τους από πιο ευνοημένα περιβάλλοντα.
Εντονες ανισότητες καταγράφονται όταν εξετάζεται το αίσθημα ικανοποίησης που νιώθουν (ή δεν νιώθουν) οι νέοι για τη ζωή τους. Μια πιθανή αιτία, αναφέρουν ορισμένοι αναλυτές, είναι το γεγονός πως το αίσθημα αυτό συνδέεται ως ένα βαθμό με τις κοινωνικές συγκρίσεις. Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης εκθέτουν τους νέους σε εικόνες και καταστάσεις που τους εξωθούν σε συγκρίσεις: τι έχουν, τι κάνουν και τι πετυχαίνουν οι άλλοι.
Ωστόσο, αυτά τα συμπεριφορικά μοτίβα δεν είναι παντού πανομοιότυπα. Για παράδειγμα, οι κοινωνικοοικονομικές διαφορές σε ό,τι αφορά τα ψυχολογικά προβλήματα δεν παρουσιάζουν μεγάλες αποκλίσεις στις περισσότερες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων των χωρών της ηπειρωτικής Ευρώπης, όπως η Γαλλία, η Αυστρία ή το Βέλγιο, αλλά παρατηρούνται πιο έντονα σε περιοχές όπως η Σκωτία και η Ουαλία.
Αντίθετα, τα κοινωνικοοικονομικά χάσματα σε ό,τι αφορά το αίσθημα ικανοποίησης από τη ζωή διαπιστώνονται σε όλες τις περιοχές, αν και τείνουν να είναι μικρότερα σε μεσογειακές χώρες όπως η Ιταλία, η Κύπρος και η Ελλάδα.
Αναλυτές εκτιμούν πως η κοινωνικοοικονομική κατάσταση κάθε νοικοκυριού (το εισόδημα και οι συνθήκες διαβίωσης) συνδέεται σε σημαντικό βαθμό με τους κινδύνους και τις ευκαιρίες με τις οποίες έρχονται σε επαφή οι νέοι μέσω του διαδικτύου.
Οι ερευνητές εξέτασαν επίσης πώς έχουν εξελιχθεί αυτά τα πρότυπα με την πάροδο του χρόνου. Μεταξύ 2018 και 2022, η σχέση μεταξύ της προβληματικής χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και της ποιότητας ζωής των εφήβων ενισχύθηκε.
«Αυτό υποδηλώνει ότι οι κίνδυνοι που συνδέονται με την προβληματική χρήση ενδέχεται να έχουν ενταθεί τα τελευταία χρόνια, πιθανώς αντανακλώντας τον ολοένα και πιο σημαντικό ρόλο των ψηφιακών τεχνολογιών στην καθημερινή ζωή των νέων, ιδίως κατά τη διάρκεια και μετά την πανδημία Covid-19», σημειώνουν οι ερευνητές, υπογραμμίζοντας ότι αυτή η τάση παρατηρήθηκε ακόμα και σε εφήβους από διαφορετικές κοινωνικοοικονομικές ομάδες.
Πηγή: Τhe conversation
