Στο στάδιο της υλοποίησης περνά η ψηφιακή πλατφόρμα του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την ανάρτηση των ορίων οικισμών και την υποβολή ενστάσεων από τους ενδιαφερόμενους ιδιοκτήτες. Το έργο αφορά τη διαδικασία επανακαθορισμού των ορίων οικισμών με πληθυσμό κάτω των 2.000 κατοίκων, η οποία συνδέεται με την εκπόνηση Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων και επηρεάζει τις δυνατότητες δόμησης και αξιοποίησης ακινήτων σε πολλές περιοχές της χώρας.
Με προϋπολογισμό περίπου 1,2 εκατ. ευρώ, το ΥΠΕΝ προχωρά στην ανάπτυξη της νέας ψηφιακής πλατφόρμας, έχοντας ήδη προκηρύξει τον σχετικό διαγωνισμό. Οι ενδιαφερόμενοι ανάδοχοι μπορούν να υποβάλουν προσφορές έως τις 18 Νοεμβρίου, ενώ με τη λειτουργία της πλατφόρμας οι ιδιοκτήτες θα μπορούν να βλέπουν τα προτεινόμενα όρια των οικισμών και να υποβάλλουν ηλεκτρονικά τις ενστάσεις τους.
Γιατί τα όρια των οικισμών επηρεάζουν την αξία των ακινήτων
Η ένταξη ή μη ενός οικοπέδου στα όρια ενός οικισμού μπορεί να επηρεάζει τους όρους δόμησης, τις επιτρεπόμενες χρήσεις γης και, κατά συνέπεια, τις δυνατότητες αξιοποίησης και την εμπορική του αξία. Ωστόσο, η θέση ενός ακινήτου εντός οικισμού δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι είναι άρτιο και οικοδομήσιμο. Απαιτείται εξέταση των ειδικών όρων που ισχύουν για τη συγκεκριμένη ιδιοκτησία.
Αντίστοιχα, η θέση ενός ακινήτου εκτός των ορίων ενός οικισμού δεν αρκεί από μόνη της για να προσδιορίσει οριστικά τις δυνατότητες δόμησης, καθώς πρέπει να εξεταστεί το σύνολο των εφαρμοστέων πολεοδομικών διατάξεων.
Η διαδικασία αποκτά ιδιαίτερη σημασία για ακίνητα που βρίσκονται κοντά στην περιφέρεια των οικισμών, όπου ακόμη και μια διαφοροποίηση στην αποτύπωση των ορίων μπορεί να έχει ουσιαστικές συνέπειες.
Τι θα περιλαμβάνει η ψηφιακή πλατφόρμα
Αντικείμενο του διαγωνισμού είναι η δημιουργία ψηφιακού συστήματος για την ανάρτηση των προτεινόμενων ορίων, τη διαχείριση ενστάσεων και την υποστήριξη της γνωμοδοτικής διαδικασίας.
Στόχος είναι οι πληροφορίες που αφορούν τις οριοθετήσεις να συγκεντρώνονται και να παρουσιάζονται με οργανωμένο τρόπο, ώστε να διευκολύνεται η εξέταση των σχετικών στοιχείων από τους εμπλεκόμενους φορείς και τους ενδιαφερομένους.
Μέσω της πλατφόρμας, οι ιδιοκτήτες θα μπορούν να υποβάλλουν ηλεκτρονικά τις ενστάσεις τους, προσκομίζοντας τα απαραίτητα δικαιολογητικά για την εξέτασή τους. Προς το παρόν, πάντως, το έργο βρίσκεται στη φάση του διαγωνισμού και η υπηρεσία δεν είναι ακόμη διαθέσιμη. Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να περιμένουν τις σχετικές ανακοινώσεις για την έναρξη λειτουργίας της πλατφόρμας, τη διαδικασία υποβολής ενστάσεων και τις προθεσμίες που θα ισχύσουν.
Πώς συνδέεται με τον νέο πολεοδομικό σχεδιασμό
Η επαναχάραξη των ορίων στους οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων επιχειρεί να αντιμετωπίσει μια πολεοδομική εκκρεμότητα δεκαετιών, η οποία έχει δημιουργήσει αβεβαιότητα για χιλιάδες ιδιοκτησίες. Σε αρκετές περιοχές, τα υφιστάμενα όρια βασίζονται σε παλαιές διοικητικές αποφάσεις, ενώ οι αμφισβητήσεις ως προς τη νομιμότητα ορισμένων οριοθετήσεων έχουν προκαλέσει προβλήματα στην έκδοση οικοδομικών αδειών και στην αξιοποίηση οικοπέδων.
Το Προεδρικό Διάταγμα 194/Δ/2025 θέτει το πλαίσιο για την οριοθέτηση των οικισμών, με κριτήρια που συνδέονται με την ιστορική τους εξέλιξη, την παλαιότητα της δόμησης και τα διαθέσιμα χαρτογραφικά στοιχεία. Η εφαρμογή του, ωστόσο, έχει αναδείξει δυσκολίες κυρίως για ιδιοκτησίες στις παρυφές των οικισμών, όπου ο καθορισμός των νέων ορίων μπορεί να μεταβάλει σημαντικά το καθεστώς δόμησης.
Οι μελέτες που εκπονούνται στο πλαίσιο των Τοπικών και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων καλούνται να αποτυπώσουν την πραγματική και ιστορική ανάπτυξη κάθε οικισμού, λαμβάνοντας υπόψη τις προβλέψεις της νομοθεσίας. Πρόκειται για μια σύνθετη διαδικασία, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις τα παλαιά στοιχεία είναι ελλιπή, οι υφιστάμενες οριοθετήσεις αμφισβητούνται και οι ιδιοκτήτες ενδέχεται να διαπιστώσουν ότι ακίνητα που θεωρούσαν εντός οικισμού αντιμετωπίζονται διαφορετικά με βάση τα νέα δεδομένα.
Τι πρέπει να προσέξουν οι ιδιοκτήτες
Για τους ιδιοκτήτες ακινήτων σε μικρούς οικισμούς, το πρώτο ζητούμενο είναι να γνωρίζουν ποιο πολεοδομικό καθεστώς ισχύει σήμερα και εάν στην περιοχή τους βρίσκεται σε εξέλιξη μελέτη οριοθέτησης.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ύπαρξη τίτλων ιδιοκτησίας, τοπογραφικών διαγραμμάτων, παλαιότερων διοικητικών πράξεων και άλλων στοιχείων που μπορούν να βοηθήσουν στην τεκμηρίωση της θέσης και της ιστορικής κατάστασης του ακινήτου.
Η συγκέντρωση των στοιχείων αυτών δεν σημαίνει ότι πρέπει ήδη να υποβληθεί ένσταση. Μπορεί, ωστόσο, να διευκολύνει τον έλεγχο της ιδιοκτησίας όταν αναρτηθούν τα προτεινόμενα όρια και γνωστοποιηθεί η προβλεπόμενη διαδικασία.
Εξίσου σημαντικό είναι να μην πραγματοποιούνται αγοραπωλησίες ή επενδυτικές επιλογές με μοναδικό κριτήριο μια ανεπίσημη αποτύπωση των ορίων. Για τη διαπίστωση της οικοδομησιμότητας απαιτείται εξατομικευμένος πολεοδομικός έλεγχος από αρμόδιο μηχανικό.
Πότε θα ξεκαθαρίσει το τοπίο για τους ιδιοκτήτες
Παρά την πρόοδο του ψηφιακού έργου, η βασική εκκρεμότητα εξακολουθεί να αφορά την ολοκλήρωση των μελετών και την οριστική θεσμοθέτηση των ορίων.
Η πλατφόρμα μπορεί να συμβάλει στη διαφάνεια, στην πρόσβαση στα στοιχεία και στην οργάνωση των ενστάσεων, δεν μπορεί όμως από μόνη της να επιλύσει τις διαφορές που προκύπτουν από παλαιές οριοθετήσεις, αντικρουόμενα δεδομένα ή διαφορετικές ερμηνείες του πολεοδομικού καθεστώτος.
insider.gr
