Έκθεση Επιτροπής Ανταγωνισμού: Πιέσεις για αλλαγή ρότας στην ακτοπλοΐα
Τον ανασχεδιασμό του ακτοπλοϊκού δικτύου αλλά και την επανεξέταση των συμβάσεων δημόσιας υπηρεσίας (άγονες γραμμές) όπως επίσης και τον εκσυγχρονισμό του ρυθμιστικού και εποπτικού πλαισίου της ακτοπλοϊκής αγοράς εισηγείται ανάμεσα στα άλλα η Επιτροπή Ανταγωνισμού στην Τελική Εκθεση επί της κλαδικής έρευνας που διεξήγαγε για την ακτοπλοΐα.
Η έρευνα ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2025 και αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη κλαδική έρευνατης Επιτροπής Ανταγωνισμού στον τομέα της ακτοπλοΐας. Στόχος της, σύμφωνα με την Επιτροπή, είναι η κατανόηση της λειτουργίας της αγοράς, η ανάδειξη των προκλήσεων που αντιμετωπίζει ο κλάδος και η διαμόρφωση τεκμηριωμένων προτάσεων πολιτικής για την ενίσχυση του ανταγωνισμού, της διαφάνειας, της συνδεσιμότητας και της βιωσιμότητας των ακτοπλοϊκών μεταφορών.
Η έρευνα διαπιστώνει:
- Συγκέντρωση της αγοράς και εμπόδια εισόδου: η αγορά παρουσιάζει σημαντικό βαθμό συγκέντρωσης σε βασικά τμήματά της, ενώ το υψηλό επενδυτικό και λειτουργικό κόστος, η περιορισμένη διαθεσιμότητα κατάλληλων πλοίων και η πρόσβαση σε χρηματοδότηση επηρεάζουν τη δυνατότητα εισόδου και επέκτασης νέων ή μικρότερων παρόχων.
- Εντονη εποχικότητα και διαφοροποίηση της ζήτησης: η έντονη εποχικότητα επηρεάζει τη διάρθρωση της προσφοράς και τη βιωσιμότητα των γραμμών, ενώ η αγορά καλείται να εξυπηρετήσει διαφορετικές κατηγορίες χρηστών, από μόνιμους κατοίκους και εμπορευματικές ροές έως τουριστική ζήτηση, με διαφορετικό βαθμό ευαισθησίας ως προς την τιμή και την ποιότητα των υπηρεσιών.
- Γήρανση του στόλου και ανάγκες πράσινης μετάβασης: η ηλικία του ακτοπλοϊκού στόλου και οι νέες περιβαλλοντικές απαιτήσεις δημιουργούν σημαντικές ανάγκες ανανέωσης, τεχνολογικής αναβάθμισης και χρηματοδότησης. Η πράσινη μετάβαση αποτελεί ταυτόχρονα σημαντική πρόκληση και δυνητικό πεδίο ανάπτυξης νέων μορφών ανταγωνισμού και καινοτομίας.
- Κρίσιμος ρόλος των λιμενικών υποδομών: η ποιότητα, η επάρκεια και η διοίκηση των λιμενικών υποδομών επηρεάζουν άμεσα τη δυνατότητα αποτελεσματικής λειτουργίας του ακτοπλοϊκού δικτύου, την ποιότητα των υπηρεσιών και τις συνθήκες εισόδου και ανάπτυξης ανταγωνισμού.
- Ανάγκη εκσυγχρονισμού της ρυθμιστικής και εποπτικής διακυβέρνησης: ο κατακερματισμός των αρμοδιοτήτων και οι επανειλημμένες μεταβολές του εποπτικού πλαισίου δημιουργούν ανάγκη για μεγαλύτερη θεσμική συνοχή, διαφάνεια, σταθερότητα και αποτελεσματικότερο στρατηγικό σχεδιασμό της αγοράς.
Με βάση τα ευρήματα η Τελική Εκθεση διατυπώνει δέσμη προτάσεων πολιτικής με έμφαση κυρίως στις ακόλουθες κατευθύνσεις:
- Εκσυγχρονισμός του ρυθμιστικού και εποπτικού πλαισίου: ενίσχυση της θεσμικής συνοχής και της διαφάνειας, εξορθολογισμός των αρμοδιοτήτων και διαμόρφωση ενός περισσότερο δυναμικού, ανταποκρινόμενου και προσαρμοστικού πλαισίου ρύθμισης και εποπτείας της αγοράς.
- Αναβάθμιση των λιμενικών υποδομών και της διοίκησής τους: επιτάχυνση των αναγκαίων επενδύσεων σε λιμένες, βελτίωση των υπηρεσιών προς επιβάτες και επιχειρήσεις και ενίσχυση της διοικητικής και επιχειρησιακής ικανότητας των φορέων διαχείρισης λιμένων.
- Ανανέωση και πράσινος μετασχηματισμός του ακτοπλοϊκού στόλου: διαμόρφωση κατάλληλων χρηματοδοτικών και επενδυτικών εργαλείων για την ανανέωση του στόλου, την ενεργειακή του αναβάθμιση και την προσαρμογή του στις περιβαλλοντικές απαιτήσεις με τρόπο που να διατηρεί ανοιχτές τις δυνατότητες εισόδου παρόχων και ανάπτυξης ανταγωνισμού.
- Ανασχεδιασμός του δικτύου και επανεξέταση των συμβάσεων δημόσιας υπηρεσίας: επανεξέταση του σχεδιασμού του ακτοπλοϊκού δικτύου και του πλαισίου των συμβάσεων ανάθεσης δημόσιας υπηρεσίας με στόχο την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των δημόσιων πόρων, τη διασφάλιση αξιόπιστης συνδεσιμότητας και την εξυπηρέτηση των πραγματικών αναγκών των νησιωτικών περιοχών.
