Λίγο πριν η «Οδύσσεια» φτάσει στις αίθουσες, ο Βρετανός σκηνοθέτης Κρίστοφερ Νόλαν εξηγεί στον βελγικό Τύπο γιατί επέλεξε να αναμετρηθεί με ένα από τα θεμελιώδη κείμενα της δυτικής λογοτεχνίας και γιατί, κατά τον ίδιο, κανείς δεν το είχε τολμήσει νωρίτερα σε σύγχρονη υπερπαραγωγή.
Σε συνέντευξή του στη Φαμπιέν Μπραντφερ της γαλλόφωνης εφημερίδας “Le Soir”, ο σκηνοθέτης υποστηρίζει ότι μέχρι σήμερα απουσίαζε η τεχνολογία που θα απέδιδε πειστικά τα φανταστικά στοιχεία του έπους. Η ταινία είναι, σημειώνει, η πρώτη που γύρισε εξ ολοκλήρου σε IMAX.
Στο επίκεντρο της ανάγνωσής του βρίσκεται ένας ήρωας απογυμνωμένος από την κλασική εξιδανίκευση. Ο Οδυσσέας του Νόλαν λέει ψέματα, σφάλλει, δεν είναι πάντα αξιόπιστος, αλλά παραμένει ωστόσο ηγέτης και κέντρο της αφήγησης, μια προσωπικότητα πολύπλοκη αντί για ανδριάντα.
Αντίστοιχα, η Πηνελόπη αναβαθμίζεται, καθώς παρουσιάζεται σαφώς πιο δυναμική από τις παραδοσιακές ομηρικές αναγνώσεις.
Κάθε εποχή, λέει ο Νόλαν, ερμηνεύει διαφορετικά την Οδύσσεια, και μια γυναίκα που επιβιώνει επί χρόνια μόνη ανάμεσα σε βίαιους μνηστήρες δεν μπορεί παρά να είναι ισχυρή και πολιτικά ευφυής.
Ο σκηνοθέτης δίνει και μια πολιτική ανάγνωση. Συνδέει την πτώση της Τροίας με τη νεότερη ιστορία, εκεί όπου οι κοινωνίες καταρρέουν όταν εγκαταλείπουν βασικές ηθικές αρχές. Ο «νόμος του Δία» μεταφράζεται σε μια διαχρονική αξία, ώστε να αντιμετωπίζεις τον άλλο, και ιδίως τον ξένο, όπως θα ήθελες να σε αντιμετωπίζουν. Για τον Νόλαν, ο αμοιβαίος σεβασμός και η αναγνώριση της ανθρώπινης αξιοπρέπειας συνιστούν το θεμέλιο κάθε πολιτισμού· όταν χαθούν, ακολουθεί η κατάρρευση.
Η υποδοχή στον φλαμανδικό Τύπο επιβεβαιώνει τις φιλοδοξίες. Η κριτική της “De Standaard” χαρακτηρίζει την «Οδύσσεια» εντυπωσιακή και φιλόδοξη μεταφορά, που παντρεύει το θέαμα του blockbuster με ψυχολογικό βάθος. Ο Νόλαν, σημειώνει, μετατρέπει τον Όμηρο σε επικό ταξίδι χωρίς να θυσιάζει την ανθρώπινη διάσταση, παρουσιάζοντας έναν Οδυσσέα που βασανίζεται από τις συνέπειες των πράξεών του μετά τον Τρωικό Πόλεμο. Δεν επιδιώκει απόλυτη ιστορική ακρίβεια, αλλά μια αισθητική και αφηγηματική προσέγγιση στην υπηρεσία του οράματός του, και παρά τον πλούτο της μυθολογίας (Κύκλωπες, νύμφες, θεοί) η ταινία παραμένει προσιτή στο ευρύ κοινό. Και εδώ, ο «νόμος του Δία» επανέρχεται ως η κεντρική, διαχρονική ηθική αρχή του έργου.
www.ertnews.gr
