Σημαντικό βήμα για τη διάσωση, αποκατάσταση και επανάχρηση ενός από τα πλέον εμβληματικά μνημεία της νεότερης βιομηχανικής κληρονομιάς της Θεσσαλονίκης αποτελεί η ολοκλήρωση των προμελετών για την αποκατάσταση και επανάχρηση της κτηριακής ενότητας «Συγκρότημα 2» της πρώην Ζυθοποιίας ΦΙΞ, καθώς και της προμελέτης συντήρησης των δομικών υλικών και των αξιόλογων διακοσμητικών και αρχιτεκτονικών στοιχείων και του μηχανολογικού εξοπλισμού του.
Το βιομηχανικό συγκρότημα στη δυτική είσοδο της Θεσσαλονίκης, χαρακτηρισμένο ιστορικό διατηρητέο μνημείο, αποτελεί ιδιοκτησία του Υπουργείου Πολιτισμού, μετά την εξαγορά του έναντι 8.200.000 ευρώ, και προορίζεται να ενταχθεί στη σύγχρονη πολιτιστική ζωή της Θεσσαλονίκης, στεγάζοντας χρήσεις του MOMus, της Κρατικής Ορχήστρας Θεσσαλονίκης και του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης.
Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, δήλωσε: «Το συγκρότημα της πρώην Ζυθοποιίας ΦΙΞ αποτελεί σημαντικό τεκμήριο της νεότερης βιομηχανικής ιστορίας και εμβληματικό τοπόσημο της δυτικής Θεσσαλονίκης. Η ιστορία του συνδέεται άμεσα με τη βιομηχανική ανάπτυξη της πόλης, από τα τέλη του 19ου αιώνα, όταν στην περιοχή αναπτύχθηκαν σημαντικές παραγωγικές μονάδες, όπως οι αλευρόμυλοι Αλλατίνι, η κλωστοϋφαντουργία ΥΦΑΝΕΤ και η ζυθοποιία ΦΙΞ, σε άμεση σχέση με το λιμάνι, το τελωνείο, τις σιδηροδρομικές και άλλες υποδομές της πόλης. Μετά την εξαγορά του Συγκροτήματος 2, το Υπουργείο Πολιτισμού προχωρά στην αποκατάσταση και επανάχρησή του, με στόχο να διασώσει την αυθεντικότητα και τη μνήμη του, αλλά και να το επανεντάξει στη σύγχρονη ζωή της πόλης.
Στο ιστορικό κέλυφος σχεδιάζεται να στεγαστούν χρήσεις του MOMus – Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης και κυρίως η μόνιμη έκθεση της Συλλογής Κωστάκη, η Κρατική Ορχήστρα Θεσσαλονίκης, και χρήσεις του Κρατικού Ωδείου Θεσσαλονίκης. Οι προμελέτες αποκατάστασης και συντήρησης, που εκπονούνται με δωρεά του Ομίλου DIMAND, αποτελούν το πρώτο σημαντικό βήμα για τη μετατροπή του ιστορικού συγκροτήματος σε έναν σύγχρονο, ανοιχτό πολιτιστικό πυρήνα, που αναβαθμίζει τη δυτική Θεσσαλονίκη και την ευρύτερη περιοχή του λιμένα».
Το συγκρότημα Σ2 αποτελεί σύνθετο βιομηχανικό σύνολο, που αναπτύχθηκε σταδιακά γύρω από τον αρχικό πυρήνα του Οινοπνευματοποιείου Μισραχή, Αλλατίνι και Φερνάντεζ.
Τα παλαιότερα κτήρια αποτελούν πρώιμο δείγμα brick expressionism, με λιτή μορφολογία, ενώ οι επιμέρους όγκοι οργανώνονται γύρω από ψηλές πυργοειδείς κατασκευές. Η δαιδαλώδης εσωτερική διάταξη αντανακλά τις διαφορετικές φάσεις παραγωγής βύνης και ζύθου, καθώς και την ανάγκη κατακόρυφης ανάπτυξης των αποθηκευτικών και μηχανολογικών εγκαταστάσεων. Ιδιαίτερη σημασία έχουν το λεβητοστάσιο και το ζυθοβραστήριο, όπου γινόταν η παραγωγή του ζυθογλεύκους, με τον χώρο να διατηρεί ιδιαίτερο μορφολογικό και διακοσμητικό χαρακτήρα, που παραπέμπει στις γερμανικές και γαλλικές brasseries του 19ου αιώνα.
Οι προμελέτες -αρχιτεκτονική, στατική, ηλεκτρομηχανολογική και συντήρησης- αφορούν στην αποκατάσταση του ιστορικού κελύφους και του διατηρητέου μηχανολογικού εξοπλισμού, καθώς και στην ένταξη των απαραίτητων ηλεκτρομηχανολογικών εγκαταστάσεων με σκοπό τη λειτουργία νέων χρήσεων.
Η μελέτη αποκατάστασης του κελύφους προτείνει την διατήρηση του συνόλου των κτηρίων του, και την επισκευή, αποκατάσταση και εν γένει ανακατασκευή των τμημάτων που έχουν καταρρεύσει. Διατηρούνται και αποκαθίστανται τα αξιόλογα αρχιτεκτονικά και βιομηχανικά στοιχεία του συγκροτήματος, με ιδιαίτερη έμφαση στο ζυθοβραστήριο, στους κτιστούς φούρνους και στον ιστορικό μηχανολογικό εξοπλισμό του, τα οποία εντάσσονται στις νέες χρήσεις του κτηρίου διατηρώντας τη μνήμη και την αναγνωσιμότητα της αρχικής του χρήσης ως ζυθοποιείο.
Οι προτάσεις συντήρησης αποσκοπούν στη διατήρηση, αποκατάσταση και ανάδειξη των αυθεντικών στοιχείων του Συγκροτήματος Σ2, τόσο στο εξωτερικό όσο και στο εσωτερικό με στόχο τη διατήρηση της αυθεντικότητας και την ανάδειξη του βιομηχανικού χαρακτήρα του συγκροτήματος. Οι νέες εγκαταστάσεις κλιματισμού, αερισμού, ηλεκτροδότησης και πυροπροστασίας προβλέπεται να ενταχθούν με τρόπο που να περιορίζει στο ελάχιστο τις επεμβάσεις στα ιστορικά κελύφη και να μην αλλοιώνει τις κύριες όψεις του μνημείου, ενώ διασφαλίζεται η προσβασιμότητα σε ΑμεΑ.
Ένα εξέχον μνημείο της βιομηχανικής Θεσσαλονίκης
Το συγκρότημα της πρώην Ζυθοποιίας ΦΙΞ αποτελεί το μεγαλύτερο βιομηχανικό συγκρότημα της Θεσσαλονίκης, από το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, με κτήρια διαφορετικών περιόδων και αρχιτεκτονικών και κατασκευαστικών χαρακτηριστικών. Η ιστορία του ξεκινά το 1882, με την ίδρυση του οινοπνευματοποιείου «Όλυμπος – Allatini Freres», που το 1892 μετατράπηκε σε ζυθοποιείο και το 1927 πέρασε στην αθηναϊκή εταιρία «Κάρολος Φιξ Α.Ε.». Το συγκρότημα επεκτάθηκε σταδιακά και λειτούργησε έως το 1983, οπότε εγκαταλείφθηκε μετά την πτώχευση της εταιρίας. Το 1992, το κτήριο χαρακτηρίστηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού ιστορικό διατηρητέο μνημείο, μαζί με τον εξοπλισμό του, ως σημαντικό τεκμήριο της βιομηχανικής, αρχιτεκτονικής και οικονομικής ιστορίας της πόλης. Μετά από μακρά περίοδο εγκατάλειψης και σημαντικές φθορές, το 2025 το ανατολικό τμήμα του συγκροτήματος, Σ2, μαζί με τον διατηρητέο εξοπλισμό του, εξαγοράστηκε από το Υπουργείο Πολιτισμού. Η έκταση ανέρχεται σε περίπου 6.900 τ.μ., με διατηρητέα κτήρια συνολικής επιφάνειας 7.715,90 τ.μ. Κεντρική αρχή των προμελετών είναι η διατήρηση και αποκατάσταση του συνόλου των ιστορικών κελυφών με παράλληλη ένταξη νέων λειτουργιών που ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες των πολιτιστικών οργανισμών.
www.ertnews.gr
