Μια ζωή που ξεκίνησε από τα Ανώγεια, πέρασε μέσα από γλέντια, μουσικές σκηνές, μεγάλες συνεργασίες και δεκαετίες ελληνικού τραγουδιού, αλλά και μια ζωή που ο ίδιος επιμένει να ορίζει κυρίως μέσα από τις αξίες της ανθρωπιάς, του σεβασμού και της αξιοπρέπειας. Η επίσημη βιογραφία του Βασίλη Σκουλά, «Στο μετερίζι τσ’ ανθρωπιάς», που υπογράφει ο συγγραφέας και ερευνητής του ελληνικού τραγουδιού Κώστας Μπαλαχούτης και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Όγδοο, παρουσιάστηκε το βράδυ της Πέμπτης 17/09/2026 στον Βόλο, σε μια εκδήλωση όπου ο λόγος έδωσε στη συνέχεια τη θέση του στη λύρα και στο τραγούδι.
Λίγες ώρες πριν από την παρουσίαση, ο Βασίλης Σκουλάς και ο Κώστας Μπαλαχούτης είχαν μιλήσει χωριστά στην ΕΡΤ Βόλου, φωτίζοντας από δύο διαφορετικές πλευρές όχι μόνο το βιβλίο, αλλά και τον άνθρωπο που βρίσκεται πίσω από μια μουσική διαδρομή πολλών δεκαετιών.
Βασίλης Σκουλάς: «Ήταν στάση ζωής»
Μιλώντας στη δημοσιογράφο της ΕΡΤ Βόλου Βίκυ Καποτά, ο Βασίλης Σκουλάς περιέγραψε τη βιογραφία του ως ένα ταξίδι στη μνήμη, το οποίο για τους παλαιότερους μπορεί να ανασύρει βιώματα μιας άλλης Ελλάδας, ενώ για τις νεότερες γενιές ανοίγει ένα παράθυρο σε εποχές και εμπειρίες που δεν γνώρισαν. «Ξυπνάνε μνήμες», είπε χαρακτηριστικά, εξηγώντας ότι η αφήγηση ξεκινά από τα παιδικά του χρόνια και φτάνει σε μια πορεία που διαπερνά πολλές γενιές. «Τα νέα παιδιά θα δουν κάποια πράγματα, θα μάθουν κάποια πράγματα που είναι άγνωστες πτυχές γι’ αυτά», σημείωσε. Για τον ίδιο, το μεγάλο σχολείο δεν ήταν μόνο η μουσική. Ήταν η ίδια η ζωή και οι άνθρωποι μιας παλαιότερης γενιάς, από τους οποίους, όπως είπε, απορρόφησε αξίες και συμπεριφορές που τον ακολουθούν έως σήμερα.
«Δεν ήταν μια προσπάθεια – ήταν συνεχής αντίσταση»
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχε η αναφορά του στις βεντέτες, στις μπαλωθιές και στη χρήση των όπλων σε κοινωνικές εκδηλώσεις. Ο Βασίλης Σκουλάς διόρθωσε μάλιστα την επισήμανση ότι κάποτε «προσπάθησε» να περάσει το μήνυμα κατά της βεντέτας. «Μια συνεχής αντίσταση έκανα», είπε. «Δεν το προσπάθησα μια φορά. Ήταν στάση ζωής». Τόνισε ότι τέτοιες συμπεριφορές «δεν έχουν καμία θέση σε κοινωνικές εκδηλώσεις» και αντιπαρέβαλε σε αυτές όσα ο ίδιος θεωρεί ουσιαστικά στοιχεία της ανθρώπινης συνύπαρξης: τη μουσική, τη δημιουργία, την επικοινωνία, τον σεβασμό και την ευγένεια. «Οι ωραίες επικοινωνίες με τους ανθρώπους, ο σεβασμός, η ευγένεια που εκπέμπει ο καθένας και την εισπράττει ο ένας από τον άλλο. Αυτά είναι τα ωραία στοιχεία στη ζωή», ανέφερε.
Οι μεγάλες συνεργασίες και το αποτύπωμα
Η συζήτηση πέρασε αναπόφευκτα και στη μεγάλη μουσική του πορεία, που εδώ και δεκαετίες ξεπερνά τα όρια της κρητικής παράδοσης. Ο Σκουλάς έχει ερμηνεύσει έργα σημαντικών δημιουργών και έχει φτάσει μέχρι τη μελοποιημένη ποίηση. Για τον ίδιο, αυτές οι συνεργασίες δεν αποτελούν απλώς σταθμούς καριέρας. «Στη διαδρομή, στην πορεία, ο καθένας θα αφήσει ένα αποτύπωμα», είπε, χαρακτηρίζοντας αυτές τις καλλιτεχνικές συναντήσεις σημαντικές «στάσεις» της ζωής του. Η δεύτερη μεγάλη συνάντηση με το ευρύ κοινό μέσα από τον «Σασμό» Ο «Σασμός» έφερε τη φωνή του και σε ένα νεότερο κοινό.
Ο ίδιος χαρακτήρισε τη συμμετοχή του μια ιδιαίτερη συγκυρία που κανείς δεν μπορούσε να γνωρίζει εκ των προτέρων πού θα οδηγήσει. Αναφέρθηκε στη μουσική του Νίκου Τερζή και στους στίχους του Γιάννη Κότσιρα, σημειώνοντας ότι το συνολικό αποτέλεσμα «συγκίνησε πολύ τον κόσμο».
Πώς είναι να διαβάζεις τη ζωή σου σε ένα βιβλίο
Η πιο προσωπική στιγμή της συζήτησης ήρθε όταν ρωτήθηκε πώς αισθάνθηκε βλέποντας τη ζωή του αποτυπωμένη στις σελίδες ενός βιβλίου. Ο Βασίλης Σκουλάς εξήγησε ότι όλα ξεδιπλώθηκαν σταδιακά μέσα από τη μνήμη, από την παιδική του ηλικία μέχρι σήμερα, και απέδωσε ιδιαίτερη σημασία στη δουλειά του Κώστα Μπαλαχούτη, ο οποίος κλήθηκε να οργανώσει και να αξιοποιήσει έναν τεράστιο όγκο αναμνήσεων. Όπως είπε, ο συγγραφέας τα «τοποθέτησε πάρα πολύ σωστά», ώστε να μπορούν να φτάσουν στον αναγνώστη. Σημαντικό ρόλο παίζει και το πλούσιο φωτογραφικό υλικό από το προσωπικό αρχείο του καλλιτέχνη, καθώς «και οι φωτογραφίες μιλάνε, έχουν να πουν κάτι».
«Στο μετερίζι τσ’ ανθρωπιάς»: Ένας τίτλος που είναι στάση ζωής
Ο τίτλος του βιβλίου δεν επιλέχθηκε τυχαία. Ο Σκουλάς εξήγησε ότι προέρχεται από δίστιχο που είχε μελοποιήσει ήδη από το 1987: «Στο μετερίζι τσ’ ανθρωπιάς και στης τιμής το χρέος…». Για τον ίδιο, δεν πρόκειται απλώς για έναν παλιό στίχο, αλλά για μια στάση ζωής και για αξίες που επιμένει να διατηρεί και να μεταφέρει στις νέες γενιές.
Κώστας Μπαλαχούτης: «Με επέλεξε για να γράψω το βιβλίο της ζωής του»
Λίγο νωρίτερα, στην εκπομπή του Γιάννη Ξυνόπουλου στην ΕΡΤ Βόλου, ο Κώστας Μπαλαχούτης είχε μιλήσει για τη συγγραφή της βιογραφίας και για τη μακρά περίοδο κατά την οποία βρέθηκε κοντά στον Βασίλη Σκουλά, στην οικογένεια και στον τόπο του. Οι δύο άνδρες γνωρίζονταν ήδη και υπήρχε αμοιβαία εκτίμηση. Μάλιστα, ο Σκουλάς είχε ερμηνεύσει τραγούδια σε στίχους του ίδιου του Μπαλαχούτη. Όμως η σχέση τους απέκτησε διαφορετικό βάθος όταν ο καλλιτέχνης αποφάσισε να του εμπιστευτεί την καταγραφή της ζωής του. «Κυριολεκτικά με επέλεξε για να γράψω το βιβλίο της ζωής του τώρα, στην ωριμότητά του», ανέφερε ο συγγραφέας.
Στα Ανώγεια για να γνωρίσει τον άνθρωπο πίσω από τον καλλιτέχνη
Για να γραφτεί το βιβλίο δεν αρκούσαν οι δισκογραφικές πληροφορίες και το αρχείο. Ο Μπαλαχούτης ταξίδεψε στα Ανώγεια, έμεινε μαζί με τον Βασίλη Σκουλά, γνώρισε την οικογένεια και τους ανθρώπους του και πέρασε χρόνο στον πολυχώρο «Ντελίνα», λίγο έξω από τον οικισμό. «Μου είπε τις αλήθειες του», σημείωσε. Μέσα από αυτές τις συζητήσεις, τις αναμνήσεις και το οικογενειακό περιβάλλον άρχισε να διαμορφώνεται η εικόνα ενός καλλιτέχνη πολύ ευρύτερη από τη σκηνική του παρουσία. Ο τίτλος, όπως εξήγησε, προέρχεται από ένα τραγούδι της δεκαετίας του ’80 που εκφράζει απόλυτα τον Σκουλά: «Στο μετερίζι τσ’ ανθρωπιάς και εις της τιμής το χρέος…». «Είναι ο Σκουλάς αυτό», είπε χαρακτηριστικά ο Κώστας Μπαλαχούτης.
Από ένα δωδεκάχρονο παιδί στα Ανώγεια σε μια διαδρομή σε ολόκληρο τον Ελληνισμό
Για τον συγγραφέα, η ιστορία είναι ξεχωριστή ακριβώς επειδή η διαδρομή είναι ξεχωριστή. Περιέγραψε ένα δωδεκάχρονο παιδί που ξεκίνησε από τα Ανώγεια, έναν τόπο βαθιά σημαδεμένο από την Κατοχή, για να κατακτήσει πρώτα την Κρήτη και στη συνέχεια να αποκτήσει παρουσία σε ολόκληρη την Ελλάδα και όπου υπάρχει ελληνισμός. Ο Μπαλαχούτης τόνισε ότι η αποδοχή του Σκουλά δεν περιορίζεται στην Κρήτη. Από την Αλεξανδρούπολη έως τα νησιά, όπως είπε, συναντά παντού την αγάπη και την εκτίμηση του κόσμου.
«Εγώ φεύγω» αν ακουστεί μπαλωθιά
Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα κεφάλαια της βιογραφίας αφορά τη στάση του Βασίλη Σκουλά απέναντι στις μπαλωθιές και στις βεντέτες. Ο Μπαλαχούτης εξήγησε ότι αυτή η θέση δεν προέκυψε εκ των υστέρων. Ο Σκουλάς, όπως είπε, ήταν από την αρχή αντίθετος στην ανεξέλεγκτη χρήση όπλων στα γλέντια και δεν τη θεωρεί στοιχείο της πραγματικής κρητικής παράδοσης. Έφτανε μάλιστα στο σημείο να θέτει εξαρχής όρο στις εμφανίσεις του: εάν ακουγόταν μπαλωθιά, θα αποχωρούσε. Ο συγγραφέας αναφέρθηκε ακόμη στον ίδιο τον τραυματισμό του Σκουλά σε γλέντι και στον κατευναστικό ρόλο που κράτησε ακόμη και τότε, ώστε να μη γεννηθεί νέα σύγκρουση. Ο Μπαλαχούτης αποκάλυψε παράλληλα ότι, λόγω του κύρους του, ο Σκουλάς έχει παρέμβει πολλές φορές σε «σασμούς», λειτουργώντας συμφιλιωτικά ανάμεσα σε οικογένειες.
«Λόγω του κύρους που έχει και του τρόπου που έχει», τόνισε, περιγράφοντάς τον ως άνθρωπο χαμηλών τόνων, με καλλιέργεια και ιδιαίτερο χιούμορ, που μπορεί να νουθετεί χωρίς να «δασκαλεύει».
Η Ελένη Τορνεσάκη και το πολύτιμο αρχείο της βιογραφίας
Στη συνέντευξη έγινε ιδιαίτερη αναφορά και στην Ελένη Τορνεσάκη, η οποία δεν βρέθηκε απλώς στη μουσική ομάδα της βραδιάς του Βόλου. Σύμφωνα με τον Κώστα Μπαλαχούτη, βοήθησε ουσιαστικά και στη δημιουργία της βιογραφίας, οργανώνοντας το φωτογραφικό αρχείο και διευκολύνοντας την καταγραφή σημαντικών στιγμών από τη ζωή του Βασίλη Σκουλά.
Από τη βιογραφία στη μουσική
Το βράδυ της Πέμπτης, όσα είχαν ειπωθεί στις δύο ραδιοφωνικές συζητήσεις πέρασαν από τις σελίδες του βιβλίου στη σκηνή. Στο προαύλιο του Σπίρερ, μετά την παρουσίαση της βιογραφίας, ο Βασίλης Σκουλάς πήρε τη λύρα και τραγούδησε για το κοινό του Βόλου, έχοντας δίπλα του τον εγγονό του Βασίλη Σκουλά στο μαντολίνο και το τραγούδι, την Ελένη Τορνεσάκη στην κιθάρα και τον Σπύρο Σκουραδάκη στο λαούτο. Ήταν ίσως ο φυσικότερος επίλογος για την παρουσίαση μιας βιογραφίας που δεν επιχειρεί απλώς να καταγράψει ημερομηνίες και σταθμούς μιας μεγάλης καριέρας.
Επιχειρεί να αποτυπώσει τον άνθρωπο που βρίσκεται πίσω από τη λύρα: τις μνήμες, τις αντιστάσεις, τις αρχές και έναν τρόπο ζωής που ο ίδιος ο Βασίλης Σκουλάς έχει συμπυκνώσει σε τέσσερις λέξεις: «Στο μετερίζι τσ’ ανθρωπιάς».
www.ertnews.gr
