Τα τελευταία δύο χρόνια οι καταναλωτές έχουν μάθει να ξεχωρίζουν τα τιμολόγια ρεύματος με βάση το χρώμα τους. Μπλε για τη σταθερότητα, πράσινο και κίτρινο για τις χρεώσεις που καθορίζονται από τις τιμές της χονδρεμπορικής, κόκκινο για τα «ειδικά» τιμολόγια. Στην πράξη, όμως, τα «σύνορα» ανάμεσα στις κατηγορίες έχουν αρχίσει να θολώνουν. Νέα προϊόντα που υπόσχονται προβλέψιμο κόστος, αλλά λειτουργούν με όρους και εκ των υστέρων εκκαθαρίσεις, κερδίζουν έδαφος στην αγορά ή προϊόντα με κλιμακωτές χρεώσεις, δημιουργώντας σύγχυση, αλλά και έντονο ανταγωνισμό.
Σε αυτό το περιβάλλον, η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) επιχειρεί να ξαναβάλει τάξη επαναχαράσσοντας τον χρωματικό χάρτη των τιμολογίων ηλεκτρικής ενέργειας. Οι αποφάσεις δεν αφορούν μόνο το «τι χρώμα» θα έχει κάθε προϊόν, αλλά και πώς ορίζεται πλέον η έννοια της σταθερής τιμής, ποια ρίσκα αναλαμβάνει ο καταναλωτής και πώς όλα αυτά αποτυπώνονται με σαφήνεια στον λογαριασμό του.
Στο επίκεντρο βρίσκονται τα τιμολόγια σταθερής μηνιαίας χρέωσης, προϊόντα που λειτουργούν με λογική «πακέτου», θυμίζοντας περισσότερο τηλεπικοινωνιακά συμβόλαια παρά τα παραδοσιακά ενεργειακά τιμολόγια. Η ταχεία εξάπλωσή τους τους τελευταίους μήνες από μεγάλους προμηθευτές, όπως η ΔΕΗ, η Protergia και η Enerwave, έχει δημιουργήσει ένα νέο πεδίο ανταγωνισμού, αλλά και εύλογα ερωτήματα ως προς τη σωστή κατηγοριοποίησή τους.
Μέχρι σήμερα, πολλά από τα προϊόντα αυτά είχαν τοποθετηθεί στην κατηγορία των μπλε σταθερών τιμολογίων. Ωστόσο, στη ΡΑΑΕΥ εκτιμούν ότι η ταξινόμηση αυτή δεν αποτυπώνει τη φύση τους. Σε αντίθεση με τα κλασικά μπλε, όπου ο καταναλωτής γνωρίζει εξαρχής τη σταθερή τιμή ανά κιλοβατώρα και το πάγιο, τα νέα πακέτα επιδιώκουν αφενός να θωρακίσουν τον καταναλωτή από τις έντονες διακυμάνσεις της χονδρεμπορικής αγοράς και αφετέρου να διατηρήσουν έναν βαθμό ευελιξίας, ο οποίος συνδέεται άμεσα με το προφίλ κατανάλωσης.
Οι χρεώσεις στα συγκεκριμένα τιμολόγια μπορούν να λαμβάνουν διάφορες μορφές: από κλιμακωτή τιμολόγηση ανά επίπεδο κατανάλωσης έως σταθερές τιμές για προκαθορισμένες χρονικές περιόδους -όπως το εξάμηνο– ή ακόμη και μεικτά σχήματα που συνδυάζουν σταθερό και μεταβλητό σκέλος βάσει σαφώς προσδιορισμένων παραμέτρων. Τα συμβόλαια αυτά θα έχουν κατ’ ελάχιστον διάρκεια 12 μηνών.
Το κόκκινο που δεν πέρασε
Αρχικά, τα υβριδικά αυτά προϊόντα είχαν ενταχθεί στην κατηγορία των κόκκινων τιμολογίων. Η επιλογή αυτή, όμως, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από την αγορά, με τους προμηθευτές να επισημαίνουν ότι το κόκκινο λειτουργεί αποτρεπτικά για τους καταναλωτές καθώς έχει συνδεθεί με περιόδους ενεργειακής κρίσης και υψηλών χρεώσεων.
Υπό το βάρος των ενστάσεων, η ΡΑΑΕΥ επανακαθορίζει πλέον τη στάση της και εξετάζει τη θεσμοθέτηση νέας χρωματικής κατηγορίας, με πιθανότερες επιλογές πιο ήπιες αποχρώσεις, όπως το γαλάζιο ή το μοβ, που θα διαφοροποιούν καθαρά τα προϊόντα χωρίς να φορτίζουν ψυχολογικά την αγορά. Η τελική απόφαση για το χρώμα και τα βασικά χαρακτηριστικά της νέας κατηγορίας εκκρεμεί ήδη από το περασμένο καλοκαίρι και, σύμφωνα με πληροφορίες, στόχος είναι η οριστικοποίησή της εντός Φεβρουαρίου ώστε οι αλλαγές να τεθούν σε εφαρμογή από τον Μάρτιο.
Τι «κολλάει» τις χαμηλές τιμές στα μπλε
Σε αντίθεση με τα κυμαινόμενα τιμολόγια, από τα οποία ο καταναλωτής μπορεί να αποχωρήσει χωρίς κόστος οποιαδήποτε στιγμή, τα σταθερά προϊόντα συνοδεύονται από ελάχιστη διάρκεια -συνήθως 12 μηνών- και ρήτρα πρόωρης αποχώρησης.
Με τον τρόπο αυτό οι προμηθευτές μειώνουν τον πιστωτικό κίνδυνο και τον κίνδυνο απώλειας εσόδων, ενώ για έναν ολόκληρο χρόνο απαλλάσσονται και από το κόστος προσέλκυσης νέου πελάτη για τη συγκεκριμένη παροχή. Η απουσία αυτών των επιβαρύνσεων επιτρέπει τη διάθεση πιο ελκυστικών μπλε τιμολογίων, αν και στελέχη της αγοράς επισημαίνουν ότι ορισμένες προσφορές εξακολουθούν να κινούνται σε επίπεδα που δύσκολα μπορούν να διατηρηθούν μακροπρόθεσμα.
Η δυναμική αυτή αποτυπώνεται και στους αριθμούς. Τα μπλε τιμολόγια υπολογίζεται ότι αυξάνονται με ρυθμό μεταξύ 60.000 και 70.000 νέων πελατών τον μήνα, οδηγώντας την κατηγορία σε περίπου 1,7 εκατομμύρια καταναλωτές έως το τέλος του έτους, πράγμα που σημαίνει ότι σύντομα θα αγγίξουν τα 2 εκατομμύρια. Ακόμη και σε περιόδους όπου τα πράσινα τιμολόγια κατέγραφαν πτώση τιμών, η στροφή προς τα σταθερά όχι μόνο δεν ανακόπηκε, αλλά εντάθηκε, καθώς ολοένα και περισσότεροι καταναλωτές δείχνουν να κουράζονται από την αβεβαιότητα και τις διακυμάνσεις στους λογαριασμούς ρεύματος. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα τη μείωση της ψαλίδας με τα πράσινα τιμολόγια, που παραμένουν όμως μια μεγάλη κατηγορία λόγω αδράνειας των καταναλωτών. Ωστόσο, παρά τη σαφή υπεροχή των μπλε, παράγοντες της αγοράς εκτιμούν ότι η πορεία αυτή δεν είναι απεριόριστη και ήδη εμφανίζει σημάδια κόπωσης, με τους προμηθευτές να επιχειρούν (χωρίς πάντα επιτυχία) έναν σταδιακό εξορθολογισμό τιμών υπό την πίεση του ανταγωνισμού.
Τα πορτοκαλί και η επόμενη μέρα
Στο σταυρόλεξο των νέων τιμολογίων θα προστεθούν από τον επόμενο μήνα και τα λεγόμενα δυναμικά ή πορτοκαλί τιμολόγια. Από την 1η Φεβρουαρίου, τα νέα προϊόντα θα είναι διαθέσιμα για τις μεγάλες επιχειρήσεις (παροχές άνω των 25 kVA), ενώ από την 1η Απριλίου 2026 θα επεκταθούν και στα νοικοκυριά και τις μικρές επιχειρήσεις.
Στα πορτοκαλί τιμολόγια η τιμή του ρεύματος μεταβάλλεται ανά ώρα, ακολουθώντας τον δείκτη χονδρεμπορικής, με τους προμηθευτές να υποχρεούνται να ανακοινώνουν τις ωριαίες τιμές της επόμενης ημέρας έως τις 5 το απόγευμα. Αυτό δίνει τη δυνατότητα στους καταναλωτές να προγραμματίζουν την κατανάλωσή τους, αξιοποιώντας τις ώρες χαμηλών τιμών, που συνήθως εντοπίζονται τις πρωινές και μεσημεριανές ώρες λόγω της αυξημένης παραγωγής από φωτοβολταϊκά, και αποφεύγοντας τις ακριβές ώρες του απογεύματος και το βράδυ.
Για τα νοικοκυριά και τις μικρές επιχειρήσεις η δομή του τιμολογίου θα περιλαμβάνει ένα σταθερό πάγιο και μια μεταβλητή χρέωση προμήθειας που θα αλλάζει ανά ώρα, ενώ στους μεγάλους πελάτες η χρέωση θα συνδέεται πιο άμεσα με το προφίλ κατανάλωσης και τις εξελίξεις στη χονδρεμπορική αγορά.
Το αν ένα δυναμικό τιμολόγιο θα αποδειχθεί συμφέρον εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη δυνατότητα μεταφοράς της κατανάλωσης σε ώρες χαμηλών τιμών. Οι επιχειρήσεις με ευελιξία στη λειτουργία τους μπορούν να μειώσουν αισθητά τους λογαριασμούς τους, ενώ στα νοικοκυριά το όφελος προκύπτει κυρίως όταν υπάρχει δυνατότητα προγραμματισμού συσκευών.
Βασική προϋπόθεση συμμετοχής παραμένει η ύπαρξη έξυπνου μετρητή, με τη χαμηλή διείσδυση στα νοικοκυριά να αποτελεί ακόμη τροχοπέδη στην πλήρη εφαρμογή τους. Σήμερα, από τα περίπου 7,7 εκατομμύρια μετρητές στη χώρα, έξυπνοι είναι μόλις 1,4 εκατομμύριο, με την πλειονότητα να αφορά επαγγελματικές παροχές. Ανοιχτό ζήτημα παραμένει κατά πόσο όλοι οι ήδη εγκατεστημένοι μετρητές υποστηρίζουν πλήρως την κατανάλωση σε πραγματικό χρόνο χωρίς πρόσθετο εξοπλισμό, κάτι που έχει επισημανθεί από τον ΔΕΔΔΗΕ, ο οποίος εντοπίζει αδυναμίες σε πάνω από 300.000 παλιότερους μετρητές που έχει δηλώσει ότι θα αντικαταστήσει.
newmoney.gr
