Στις δημογραφικές προβολές της Eurostat (Europop 2023) αποτυπώθηκαν οι δυσμενέστερες πληθυσμιακές προοπτικές της χώρας μας.
Ειδικότερα, στις δημογραφικές προβολές του 2019 η Eurostat προέβλεπε ότι ο πληθυσμός της Ελλάδας μέχρι το 2070 θα μειώνονταν σε 8,6 εκατ. κατοίκους από 10,7 εκατ. κατοίκους που ήταν το 2019 (μείωση 19,7%). Στις επικαιροποιημένες δημογραφικές προβολές που εκπονήθηκαν τέσσερα χρόνια μετά (2023) (Απρίλιος 2023, Europop 2023), η Eurostat προβλέπει ότι ο πληθυσμός της χώρας μας θα μειωθεί από 10,435 εκατ. κατοίκους το 2022 σε 7,8 εκατ. κατοίκους το 2070 (μείωση 31%) (Διάγραμμα).
Στις δημογραφικές προβολές του 2019 προβλέπονταν ότι ο πληθυσμός της χώρας μας το 2025 θα ήταν 10.510.196 άτομα και στις προβολές του 2023, προβλέπονταν 10.320.364 άτομα. Παράλληλα, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ (18/12/2025), την 1/1/2025 ο πληθυσμός της χώρας μας υπολογίστηκε σε 10.372.335 άτομα (μείωση κατά 0,03%) σε σχέση με το 2024 όπου ο πληθυσμός αναθεωρήθηκε σε 10.375.764 άτομα από 10.400.720 άτομα που αναφέρει η Eurostat στη βάση δεδομένων της. Το αρνητικό φυσικό ισοζύγιο γεννήσεων – θανάτων των 57.564 ατόμων (68.309 γεννήσεις έναντι 125.873 θανάτων) σχεδόν ισοσκελίστηκε από το θετικό ισοζύγιο μεταναστευτικών ροών 54.135 ατόμων (132.149 εισερχόμενοι και 78.014 άτομα εξερχόμενοι).
Συγκεκριμένα, με βάση αυτές τις δημογραφικές προβολές η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Ageing Working Group) στην Έκθεση του 2021 για την βιωσιμότητα των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στις χώρες της Ευρώπης (The 2021 Ageing Report), εκτιμούσε για την χώρα μας ότι το 2070 τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης θα αυξηθούν από τα 67 έτη στα 71 έτη. Στην αντίστοιχη Έκθεση του 2024 (Απρίλιος 2024), η οποία εκπονείται κάθε τρία χρόνια, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναθεωρεί αυτή την πρόβλεψη για αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης τόσο των ανδρών όσο και των γυναικών στα 72,5 έτη.
Μάλιστα, στις προβολές που διεξάγει το Ageing Working Group για την κανονική ηλικία συνταξιοδότησης στη χώρα μας, θεωρεί ότι μέχρι το 2030 η ηλικία συνταξιοδότησης θα αυξηθεί κατά 1,5 έτη, δηλαδή από τα 67ο έτος στο 68,5ο έτος της ηλικίας.
Η Ελλάδα με αυτές τις αυξήσεις στο όριο ηλικίας συνταξιοδότησης θα είναι η χώρα με το μεγαλύτερο όριο συνταξιοδότησης στην Ευρώπη μέχρι το 2030 και η δεύτερη μέχρι το 2070, πίσω μόνο από την Δανία που εκτιμάται ότι το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης θα αυξηθεί μέχρι το 2070 στα 74 έτη.
Στην τρίτη θέση θα είναι η Ιταλία με όριο ηλικίας συνταξιοδότησης τα 71 έτη και μετά όλες οι υπόλοιπες χώρες θα έχουν όρια ηλικίας συνταξιοδότησης το ανώτερο μέχρι ταο 69ο έτος. Από την άποψη αυτή είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί, όπως εξάλλου επισημαίνεται στην Έκθεση, ότι στις χώρες που παρατηρείται η αύξηση του κανονικού ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης έχει νομοθετηθεί η σύνδεση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής. Από τις 27 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης οι 10 έχουν συνδέσει τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής (Ελλάδα, Ιταλία, Εσθονία, Κύπρος, Ολλανδία, Πορτογαλία, Σλοβακία, Δανία, Φιλανδία και Σουηδία).
Στις υπόλοιπες 17 χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που δεν έχει νομοθετηθεί η σύνδεση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής, τα όρια ηλικίας κανονικής συνταξιοδότησης δεν υπερβαίνουν τα 65 ή τα 67 έτη μέχρι και το 2070. Οπότε, οι νέες γενιές στην Ελλάδα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, θα εργάζονται κατά έξι έτη περισσότερο προκειμένου να λάβουν σύνταξη, σ’ ένα όμως αβέβαιο και δυσοίωνο εργασιακό περιβάλλον στο οποίο οι ευέλικτες μορφές απασχόλησης θα αποτελούν τον κανόνα στην αγορά εργασίας. Στην κατεύθυνση αυτή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κατά την εκτίμηση του δείκτη της συνταξιοδοτικής δαπάνης ως ποσοστό του ΑΕΠ, έχει λάβει υπόψη ότι το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης για την Ελλάδα θα αυξηθεί στα 67,8 το 2027, στα 68,5 έτη το 2030, στα 69,5 έτη το 2040, στα 70,5 έτη το 2050, στα 71,5 το 2060 έτη και στα 72,5 έτη το 2070.
Με αυτά τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης έχει υπολογιστεί ότι η συνταξιοδοτική δαπάνη ως ποσοστό του ΑΕΠ θα μειωθεί από 14,5% το 2022 στο 12% του ΑΕΠ το 2070. Αυτό το ποσοστό καθιστά, κατά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το σύστημα κοινωνικής ασφάλισης στην Ελλάδα βιώσιμο, δεδομένου ότι ο δείκτης θα διατηρηθεί κάτω από το ανώτατο, κατά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όριο του 16,2% του ΑΕΠ. Αυτό σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προσκολλημένη στην νεοφιλελεύθερη προσέγγιση (ένταξη του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης στην δημοσιονομική σφαίρα) επιλέγει μεθοδολογικά να βασίζει τις εκτιμήσεις της για την βιωσιμότητα των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης στην Ε.Ε.-27 στο μοναδιαίο κριτήριο της αύξησης των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης, περιθωριοποιώντας τα ουσιαστικά κριτήρια βιωσιμότητας των συστημάτων κοινωνικής ασφάλισης, όπως της αύξησης της απασχόλησης, των πραγματικών εισοδημάτων, της παραγωγικότητας, της χρηματοδότησης, της επάρκειας του επιπέδου των παροχών, κλπ.
΄Ετσι στην μελέτη για την βιωσιμότητα των συνταξιοδοτικών παροχών στην Ελλάδα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει λάβει υπόψη ότι μέχρι το 2030 το όριο ηλικίας συνταξιοδότησης θα αυξηθεί από τα 67 στα 68,5 έτη (και από τα 62 έτη στα 63,5 έτη με 40 χρόνια ασφάλισης). Οπότε, εάν η χώρα μας δεν προχωρήσει σε αυτή την αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης αυτό, κατά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θα θέσει εκτός προβλέψεων την βιωσιμότητα του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης.
Επιπλέον, από την στιγμή που η μνημονιακή διάταξη για την αύξηση του ορίου ηλικίας συνταξιοδότησης με βάση την αύξηση του προσδόκιμου ζωής δεν έχει καταργηθεί στην χώρα μας, οι ισχυρισμοί ότι δεν θα αυξηθούν τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησης μέχρι το 2030 έρχονται σε αντίθεση με τις εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την βιωσιμότητα του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης. Στο περιβάλλον αυτό της αβεβαιότητας της αύξησης ή όχι των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης στην Ελλάδα τροφοδοτείται, μεταξύ κι΄άλλων λόγων, η σταδιακή αύξηση των νέων αιτήσεων συνταξιοδότησης (225.000 το 2025) στην χώρα μας.
ot.gr
