Σε μια περίοδο κατά την οποία οι διεθνείς αγορές πετρελαίου κινούνται εκ νέου υπό τη σκιά της αναζωπύρωσης της έντασης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, η κυβέρνηση προχωρεί σε παρέμβαση για τη συγκράτηση των τιμών στην αντλία.
Το μέτρο, το οποίο ανακοίνωσε χθες ο ίδιος ο πρωθυπουργός από το βήμα της Βουλής αναμένεται να ισχύσει έως το τέλος Αυγούστου και προβλέπει έκπτωση 10 λεπτών ανά λίτρο στην αμόλυβδη βενζίνη 95 οκτανίων –και όχι στη premium βενζίνη 100 οκτανίων– καθώς και 5 λεπτών ανά λίτρο στο diesel κίνησης.
Οι σχετικές ανακοινώσεις αναμένονται στις αρχές της επόμενης εβδομάδας, ώστε η εφαρμογή του μέτρου να ξεκινήσει αμέσως μετά και να καλύψει το μεγαλύτερο μέρος της περιόδου αιχμής των καλοκαιρινών μετακινήσεων, διάρκειας περίπου 45 ημερών.
Η χρηματοδότηση της παρέμβασης θα προέλθει, από τα δύο ελληνικά διυλιστήρια της Helleniq Energy και της Motor Oil, τα οποία αναμένεται να συνεισφέρουν συνολικά 40 εκατ. ευρώ, από 20 εκατ. ευρώ το καθένα. Στόχος είναι να ανακόψουν την φρενήρη πορεία των τιμών που προσεγγίζουν και στα νησιά ξεπερνούν τα 2 ευρώ το λίτρο.
Η νέα παρέμβαση έρχεται να προστεθεί στη δέσμη μέτρων που υιοθέτησε η κυβέρνηση από τον Μάρτιο, όταν η κρίση στη Μέση Ανατολή προκάλεσε έντονες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές πετρελαίου. Στο πλαίσιο εκείνο επιβλήθηκε πλαφόν στα μικτά περιθώρια κέρδους στην εμπορία και τη λιανική καυσίμων, ενεργοποιήθηκε το Fuel Pass για τους οδηγούς βενζινοκίνητων οχημάτων, ενώ χορηγήθηκε και επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης, αρχικά 20 λεπτά ανά λίτρο και στη συνέχεια 15 λεπτά ανά λίτρο μέχρι τη λήξη της.
Το δημοσιονομικό κόστος των μέτρων αυτών προσέγγισε τα 300 εκατ. ευρώ. Από αυτά, περίπου 152 εκατ. ευρώ αφορούσαν την επιδότηση του diesel στην αντλία και περίπου 130 εκατ. ευρώ το Fuel Pass. Με τη λήξη των μέτρων και την άρση του πλαφόν, οι τιμές των καυσίμων συνέχισαν να επηρεάζονται κυρίως από τις διεθνείς εξελίξεις, γεγονός που οδηγεί σήμερα την κυβέρνηση σε νέα παρέμβαση, αυτή τη φορά με τη συμμετοχή των δύο ελληνικών διυλιστηρίων.
Στόχος είναι να περιοριστεί το κόστος μετακίνησης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις σε μια συγκυρία κατά την οποία οι διεθνείς αγορές παραμένουν εξαιρετικά ευάλωτες στις γεωπολιτικές εξελίξεις και στις διαταραχές των ροών πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων.
Γιατί δεν πέφτουν αντίστοιχα οι τιμές στην αντλία
Οι διεθνείς τιμές του αργού είχαν αρχίσει να υποχωρούν μετά την προσωρινή ύφεση της κρίσης και τη σταδιακή αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ. Η νέα κλιμάκωση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν ανέτρεψε, ωστόσο, την εικόνα σταθεροποίησης και επανέφερε τη μεταβλητότητα και τους φόβους για νέες διακοπές στην προσφορά.
Πηγές της αγοράς διύλισης επισημαίνουν ότι, ακόμη και πριν από τις τελευταίες εξελίξεις, η υποχώρηση του Brent δεν είχε μεταφερθεί με την ίδια ένταση στις τιμές των καυσίμων. Η αυξημένη ζήτηση κατά τη θερινή περίοδο, η έντονη τουριστική κίνηση στη Μεσόγειο και η περιορισμένη διεθνής διαθεσιμότητα σε diesel και αεροπορικά καύσιμα εξακολουθούν να στηρίζουν τις τιμές των προϊόντων διύλισης.
Παράλληλα, η πιθανή ανάκαμψη της ζήτησης στην Ασία και η ανάγκη αναπλήρωσης στρατηγικών αποθεμάτων από μεγάλες οικονομίες περιορίζουν τα περιθώρια περαιτέρω αποκλιμάκωσης.
Στην αγορά καυσίμων αναφέρουν ότι η πορεία του Brent δεν μεταφέρεται αυτομάτως στις τιμές της αντλίας, καθώς τα καύσιμα τιμολογούνται με βάση τις διεθνείς τιμές S&P Platts των επιμέρους προϊόντων διύλισης και την ισοτιμία ευρώ-δολαρίου. Στην ελληνική αγορά, μάλιστα, οι τιμές πώλησης των καυσίμων από τα διυλιστήρια προς τις εταιρείες εμπορίας υπολογίζονται με βάση τον μέσο όρο των τιμών Platts και των συναλλαγματικών ισοτιμιών των τεσσάρων προηγούμενων ημερών, μηχανισμός που περιορίζει τις έντονες ημερήσιες διακυμάνσεις, αλλά μπορεί να καθυστερεί τη μεταφορά τόσο των αυξήσεων όσο και των μειώσεων στις τελικές τιμές λιανικής.
Νέα άνοδος στις διεθνείς αγορές
Η εύθραυστη ισορροπία αποτυπώθηκε στις διεθνείς αγορές χθες Παρασκευή 10 Ιουλίου, καθώς οι νέες ανταλλαγές πυρών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν αναζωπύρωσαν τις ανησυχίες για τον εφοδιασμό από τη Μέση Ανατολή και περιόρισαν εκ νέου τη ναυτιλιακή κίνηση στα Στενά του Ορμούζ.
Το Brent κινήθηκε το πρωί της Παρασκευής κοντά στα 76,5 δολάρια ανά βαρέλι, ενώ το αμερικανικό αργό WTI διαμορφωνόταν περίπου στα 72,3 δολάρια. Σε εβδομαδιαία βάση, το Brent όδευε προς κέρδη περίπου 6% και το WTI περίπου 5%, αποτυπώνοντας τη νευρικότητα των αγορών απέναντι στον κίνδυνο νέων διαταραχών στις ενεργειακές ροές.
Η εικόνα παραμένει ιδιαίτερα ρευστή, καθώς οι τιμές επηρεάζονται ταυτόχρονα από την ένταση στο πεδίο, τις προσπάθειες επανέναρξης των διαπραγματεύσεων και τις προσδοκίες για την ομαλοποίηση των διελεύσεων από τα Στενά του Ορμούζ.
Πάνω από τα 2 ευρώ σε αρκετά νησιά
Την ίδια στιγμή, η μέση εικόνα των μεγάλων αστικών κέντρων δεν αποτυπώνει πλήρως τις τιμές που αντιμετωπίζουν οι καταναλωτές σε ολόκληρη τη χώρα. Αν και στην Αττική και στις περισσότερες μεγάλες πόλεις η αμόλυβδη κινείται κάτω από τα 2 ευρώ ανά λίτρο, σε αρκετές νησιωτικές περιοχές οι τιμές παραμένουν αισθητά υψηλότερες.
Σε περιοχές της Κρήτης, των Δωδεκανήσων και της Ζακύνθου η αμόλυβδη ξεπερνά τα 2 ευρώ ανά λίτρο, ενώ σε ορισμένες Κυκλάδες φθάνει ακόμη και τα 2,18 ευρώ ανά λίτρο.
Οι αποκλίσεις αποδίδονται στο αυξημένο κόστος μεταφοράς, στις ιδιαίτερες συνθήκες τροφοδοσίας των νησιών, στη μικρότερη ένταση του ανταγωνισμού σε ορισμένες τοπικές αγορές και στα διαφορετικά επίπεδα αποθεμάτων που έχουν προμηθευτεί οι εταιρείες και τα πρατήρια.
Η συρρίκνωση της ευρωπαϊκής διυλιστικής βάσης
Πίσω από τις διαφορές που καταγράφονται στις τιμές της αντλίας βρίσκονται, ωστόσο, και βαθύτεροι διαρθρωτικοί παράγοντες που επηρεάζουν συνολικά την ευρωπαϊκή αγορά καυσίμων. Ένας από αυτούς είναι η σταδιακή αποδυνάμωση της διυλιστικής βάσης της Ευρώπης, η οποία, σύμφωνα με παράγοντες του κλάδου, έχει περιορίσει την ανθεκτικότητα του συστήματος απέναντι σε γεωπολιτικές κρίσεις και αιφνίδιες μεταβολές της ζήτησης.
Ο αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος της HELLENiQ ENERGY, Γιώργος Αλεξόπουλος, μιλώντας τις προηγούμενες μέρες στο ετήσιο συνέδριο του Economist, ανέφερε ότι τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια έχει αποσυρθεί περίπου το 30% της διυλιστικής δυναμικότητας στην Ευρώπη, περιορίζοντας τα περιθώρια αντίδρασης του συστήματος σε περιόδους κρίσεων και αυξημένης ζήτησης, ιδιαίτερα σε προϊόντα όπως το diesel και τα αεροπορικά καύσιμα.
Η εξέλιξη αυτή καθιστά την ευρωπαϊκή αγορά περισσότερο εξαρτημένη από εισαγωγές προϊόντων διύλισης και λιγότερο ευέλικτη όταν διαταράσσονται οι διεθνείς εμπορικές ροές. Ανεξάρτητες αναλύσεις επιβεβαιώνουν τη σημαντική υποχώρηση της ευρωπαϊκής διυλιστικής δυναμικότητας και το κλείσιμο δεκάδων εγκαταστάσεων κατά τις τελευταίες δεκαετίες, αν και οι ακριβείς εκτιμήσεις διαφέρουν ανάλογα με την περίοδο και τη γεωγραφική κάλυψη.
Σύμφωνα με πηγές της αγοράς, κατά την πρόσφατη κρίση η Ελλάδα συγκαταλέχθηκε στις λίγες ευρωπαϊκές χώρες που κατάφεραν να ανταποκριθούν χωρίς σοβαρές αναταράξεις στον εφοδιασμό με αεροπορικά καύσιμα.
Εφοδιασμός αεροσκαφών από Lufthansa
Ενδεικτικό είναι ότι εταιρείες του ομίλου Lufthansa αναπροσάρμοσαν τον σχεδιασμό ανεφοδιασμού μέρους του στόλου τους, επιλέγοντας ελληνικά αεροδρόμια για τον ανεφοδιασμό αεροσκαφών που εκτελούσαν δρομολόγια προς τη χώρα, όπου υπήρχε επάρκεια jet fuel. Η εξέλιξη αυτή, κατά τις ίδιες πηγές, ανέδειξε τη σημασία της ελληνικής διυλιστικής βιομηχανίας για την ασφάλεια εφοδιασμού όχι μόνο της εγχώριας αγοράς αλλά και της ευρύτερης περιοχής.
Ειδική αναφορά έκανε ο κ. Αλεξόπουλος και στη θέση της Ελλάδας, σημειώνοντας ότι η χώρα αποτελεί σήμερα έναν από τους σημαντικότερους διυλιστικούς κόμβους της Ανατολικής Μεσογείου, με συνολική δυναμικότητα περίπου 550.000 βαρελιών ημερησίως από τις εγκαταστάσεις της HELLENiQ ENERGY και της Motor Oil. Οι δύο όμιλοι, όπως ανέφερε, καλύπτουν πλήρως τις ανάγκες της εγχώριας αγοράς, ενώ συμβάλλουν και στο 20%-25% των συνολικών ελληνικών εξαγωγών, στοιχείο που αναδεικνύει τη στρατηγική σημασία του κλάδου για την οικονομία.
newmoney.gr
