Η νέα ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή προκαλεί έντονη ανησυχία στις διεθνείς αγορές, με την τιμή του πετρελαίου να καταγράφει άνοδο που άγγιξε το 10% στις πρώτες ώρες των εξελίξεων. Ο καθηγητής Οικονομικών Παναγιώτης Λιαρκόβας, μιλώντας στο ΕΡΤnews και την εκπομπή «Newsroom», τόνισε ότι οι άμεσες επιπτώσεις είναι ήδη ορατές, ενώ το βάθος της κρίσης θα εξαρτηθεί από τη διάρκεια και την ένταση της σύρραξης.
Όπως σημείωσε, η αύξηση της τιμής του πετρελαίου στο 9,2% είναι προς το παρόν «διαχειρίσιμη», όμως τα δεδομένα μπορεί να αλλάξουν δραματικά εάν η κρίση παραταθεί πέραν των τεσσάρων εβδομάδων. Σε αυτή την περίπτωση, οι επιπτώσεις θα είναι «πολύ μεγαλύτερες και πιο βαθιές», επηρεάζοντας όχι μόνο την ενέργεια αλλά και τις εφοδιαστικές αλυσίδες, τον τουρισμό και το παγκόσμιο εμπόριο.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στα Στενά του Ορμούζ, τη «βαλβίδα» της παγκόσμιας ενεργειακής ροής, από όπου διέρχονται καθημερινά περίπου 16,7 εκατ. βαρέλια πετρελαίου και χιλιάδες δεξαμενόπλοια. Παρότι εκτιμάται ότι θα παραμείνουν ανοικτά, η διέλευση γίνεται πλέον με αυξημένο ρίσκο και υψηλότερα ασφάλιστρα, γεγονός που μπορεί να επιβαρύνει περαιτέρω τις τιμές.
Ο ΟΠΕΚ έχει ήδη ανακοινώσει αύξηση παραγωγής κατά 200.000 βαρέλια ημερησίως, ενώ και οι ΗΠΑ εξετάζουν τρόπους να ενισχύσουν την προσφορά ώστε να καλυφθεί το κενό από πιθανές απώλειες μεταφορών μέσω του Περσικού Κόλπου. Οι χώρες του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, αναμένεται επίσης να διαδραματίσουν ρόλο στην εξισορρόπηση της αγοράς.
Ο Τάσος Αναστασάτος, πρόεδρος συντονιστικής επιτροπής Ανάλυσης Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών, τόνισε ότι τα γεγονότα είναι απρόβλεπτα και είναι εξαιρετικά δύσκολο να γίνουν προβλέψεις.
Όπως είπε το χειρότερο σενάριο είναι,η σύρραξη να έχει μεγάλη διάρκεια, με την πρώτη επίπτωση να σημειώνεται στην ενέργεια. Από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενώ το Ιράν παράγει το 11% της παγκόσμιας ποσότητας.
Μια μακροχρόνια διακοπή ή δυσχέρεια στη διέλευση θα μπορούσε να οδηγήσει το πετρέλαιο από τα σημερινά 80 δολάρια προς τα 100 δολάρια το βαρέλι, προκαλώντας πληθωριστικές πιέσεις σε όλες τις χώρες που εξαρτώνται από εισαγωγές ενέργειας.
Παράλληλα, θα επηρεαζόταν το παγκόσμιο εμπόριο και οι εφοδιαστικές αλυσίδες, με αύξηση του κόστους μεταφορών και των ασφαλίστρων κινδύνου, κάτι που θα είχε άμεσο αντίκτυπο και στη ναυτιλία. Η μείωση της καταναλωτικής και επενδυτικής εμπιστοσύνης θα ενίσχυε τις υφεσιακές πιέσεις, ενώ οι αγορές θα έστελναν τα πρώτα προειδοποιητικά σήματα μέσω αύξησης των spreads και φυγής κεφαλαίων από τις περιφερειακές οικονομίες.
Ο πρόεδρος Συνδέσμου Αττικής Πρατηριούχων Εμπόρων Καυσίμων, Νίκος Παπαγεωργίου, εκτίμησε ότι η κρίση στη Μέση Ανατολή, επηρεάζει τη διεύλευση πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ. Το γεγονός αυτό επηρεάζει την ελληνική αγορά καυσίμων, με τις επιπτώσεις να είναι ήδη ορατές.
Όπως είπε, το Brent ανέβηκε ακόμα 4% μέσα σε λίγες ώρες μετά την είδηση χτυπήματος σε εγκατάσταση στη Σαουδική Αραβία, ενώ τα ελληνικά διυλιστήρια έχουν ήδη αυξήσει τις τιμές χονδρικής κατά 10 λεπτά από τις αρχές του έτους.
Τα πρατήρια, με αποθέματα μόλις 2- 4 ημερών, μετακυλίουν σταδιακά τις αυξήσεις, με τη μέση τιμή της αμόλυβδης να κινείται πλέον στα 1,77–1,78 ευρώ και να αναμένεται να φτάσει το 1,80 ευρώ προς το τέλος της εβδομάδας. Σε νησιωτικές περιοχές, όπου οι τιμές είναι υψηλότερες, η αμόλυβδη ξεπερνά ήδη τα 2 ευρώ.
Ωστόσο, υπάρχουν και παράγοντες που λειτουργούν ως «μαξιλάρια» για την αγορά ενέργειας. Τα στρατηγικά αποθέματα των χωρών του ΟΟΣΑ βρίσκονται σε υψηλά επίπεδα, ο ΟΠΕΚ έχει δεσμευτεί σε ήπια αύξηση παραγωγής, ενώ οι ΗΠΑ διαθέτουν σημαντικά αποθέματα που μπορούν να αξιοποιηθούν σε περίπτωση παρατεταμένης διαταραχής.
Στο μέτριο ή θετικό σενάριο, όπου η κρίση εκτονωθεί σχετικά γρήγορα, οι οικονομικές επιπτώσεις θα είναι μικρές Οι τιμές ενέργειας θα ομαλοποιηθούν, οι πληθωριστικές πιέσεις θα υποχωρήσουν και η παγκόσμια οικονομία δεν θα προλάβει να εισέλθει σε υφεσιακή τροχιά. Χώρες όπως η Ελλάδα θα μπορούσαν ακόμη και να ωφεληθούν, όπως συνέβη και πέρυσι, με αύξηση του τουρισμού και εισροή κεφαλαίων, καθώς θεωρούνται ασφαλείς προορισμοί σε περιόδους περιφερειακής αστάθειας.
www.ertnews.gr
