Το 2025 ο Κυριάκος Μητσοτάκης με τον πιο επίσημο τρόπο άνοιξε τη συζήτηση για άρση της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων. Στις αρχές του 2026, σύμφωνα με πληροφορίες, η κυβέρνηση θα επαναφέρει το θέμα και αυτή τη φορά μέσω της συνταγματικής αναθεώρησης, που περιλαμβάνει δύο ψηφοφορίες σε δύο διαδοχικές Βουλές. Στην τωρινή που είναι προτείνουσα των άρθρων του Συντάγματος που θα αναθεωρηθούν και στην επόμενη που είναι αναθεωρητική και θα ψηφίσει, με ουσιαστικό ορίζοντα το 2028.
Η μονιμότητα στο Δημόσιο μπαίνει λοιπόν με την είσοδο της νέας χρονιάς στο στόχαστρο της κυβέρνησης. Στόχος η αναθεώρηση του άρθρου 103 που κατοχυρώθηκε συνταγματικά από τον Ελευθέριο Βενιζέλο πριν από έναν αιώνα. Την ίδια στιγμή πάντως η ΑΔΕΔΥ έχει δηλώσει σε όλους τους τόνους πως η άρση της μονιμότητας θα αποτελέσει “αιτία πολέμου“ και μετά την επικράτηση της ΔΑΣ (ΚΚΕ) ως πρώτης δύναμης στο κορυφαίο Συνδικαλιστικό Οργανο των δημοσίων υπαλλήλων, αναμένεται ένα «καυτό» 2026. Πλέον συγκροτήθηκε το Προεδρείο και εκλέχθηκε και η Εκτελεστική Επιτροπή της ΑΔΕΔΥ, η οποία αναμένεται να βρίσκεται επί «ποδός πολέμου»
Η «άρση της μονιμότητας» θα γίνει προμετωπίδα της κυβέρνησης στα σχέδια της για ριζικές ανατροπές στη δημόσιο. Η αναθεώρηση του άρθρου 103 θα συνδυαστεί και με την συνταγματική κατοχύρωση της «αξιολόγησης», αφού το ζήτημα της άρσης μονιμότητας, κατά τη γαλάζια πρόταση, συνδέει ευθέως ενδεχόμενη απόλυση υπαλλήλου με την αποδοτικότητά του!
Αρση μονιμότητας και αξιολόγηση φέρνουν απολύσεις
Στις 22 Μάη 2025, ο πρωθυπουργός άνοιγε και επίσημα το θέμα με συνέντευξη του στον ΣΚΑΪ. «Η ΝΔ θα εισηγηθεί την αναθεώρηση του άρθρου 103 για την μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων», είπε τότε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, φανερώνοντας τις προθέσεις του κόμματος τους για ανατροπές στις εργασιακές σχέσεις στο δημόσιο τομέα, σε βάρος των υπαλλήλων.
«Θεωρώ ότι έχει έλθει η ώρα να αναθεωρήσουμε το άρθρο 103 του Συντάγματος, που καθιερώνει τη μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων κατά την επικείμενη Συνταγματική Αναθεώρηση, κάτι, που θα αφορά σε όλους τους δημοσίους υπαλλήλους», ανέφερε χαρακτηριστικά ο πρωθυπουργός.
Όπως ισχυρίστηκε ο πρωθυπουργός «η μονιμότητα δεν μπορεί να λειτουργεί ως μία δύναμη αδράνειας. Αν έχουμε έναν δημόσιο υπάλληλο ο οποίος είναι ανεπαρκής για δομική και συστηματική ανεπάρκεια ως προς την απόδοσή του, σε αυτή την περίπτωση, θα πρέπει να δίνεται η δυνατότητα σε έναν προϊστάμενο να κάνει ό,τι πρέπει. Θα πρέπει να δίνεται η δυνατότητα της απομάκρυνσης του. Σε κάποια ψηφοφορία μπορεί να χρειαστούμε 180 ψήφους, οπότε αναζητούμε συνεργασίες με άλλα κόμματα. Πρέπει να συνδεθεί η αξιοκρατία με την απόδοση του Δημοσίου».
Μάλιστα, ο πρωθυπουργός συνέδεσε ευθέως εκ νέου την αξιολόγηση με τις απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων. «Δεν νοείται κάποιος δημόσιος υπάλληλος, να αρνείται την αξιολόγηση, άρα θα υπάρχουν κυρώσεις για όλους όσοι την αρνούνται».
«Οπλο» της κυβέρνησης και το νέο πειθαρχικό που φέρνει πρόστιμα, στέρηση μισθού & απολύσεις
Εντός του 2025 η κυβέρνηση ψήφισε και το νόμο 5225/2025 «Αναμόρφωση του πειθαρχικού δικαίου των υπαλλήλων του δημόσιου τομέα, σύσταση Ελληνικού Κέντρου Εμπειρογνωμοσύνης Διοικητικών Μεταρρυθμίσεων και λοιπές διατάξεις», που επιβάλει ένα νέο πειθαρχικό δίκαιο στο δημόσιο τομέα που συνδυαστικά με την άρση της μονιμότητας και την αξιολόγηση δημιουργεί ένα ασφυκτικό πλαίσιο για τους δημοσίους υπαλλήλους.
Μεταξύ άλλων το νέο πειθαρχικό:
— Προβλέπει αυστηρότερες από πριν ποινές, που φτάνουν στην οριστική παύση, δηλαδή στην απόλυση και σε διοικητικά πρόστιμα από 10.000 έως 100.000 ευρώ.
— Εισάγει ως ιδιώνυμο πειθαρχικό αδίκημα την άρνηση υπαλλήλου να λάβει μέρος, να διευκολύνει ή να προβεί στη διαδικασία αξιολόγησης.
— Διευρύνει τις περιπτώσεις για θέση υπάλληλου σε αυτοδίκαιη αργία από τη Διοίκηση χωρίς τη γνώμη του Πειθαρχικού Συμβουλίου (π.χ. σύλληψη, επιβολή περιοριστικών όρων αντί προσωρινής κράτησης, κλπ.).
Φόρμουλα για απολύσεις δημοσίων υπαλλήλων το νέο πειθαρχικό
Συνταγματολόγοι για άρση μονιμότητας: “Γελοία πρόταση” που εμπεριέχει “αναθεωρητικό λαϊκισμό”
Την περίοδο που ο πρωθυπουργός και η κυβέρνηση άνοιξαν το θέμα της άρσης της μονιμότητας, το aftodioikisi.gr επικοινώνησε με τον Ακρίτα Καϊδατζή, Αναπληρωτή Καθηγητή Συνταγματικού Δικαίου στο Α.Π.Θ. προκειμένου να του θέσει ορισμένες ερωτήσεις αναφορικά με την περιβόητη άρση της μονιμότητας και την πιθανολογούμενη αναθεώρηση του Άρθρου 103. Χωρίς περιστροφές ο Καθηγητής δηλώνει πως εάν νομοθετηθεί η άρση της μονιμότητας τότε θα έχουμε μια επιστροφή στο «κοτσαμπάσικο κράτος του 19ου αιώνα».
Ακολουθεί η συνέντευξη:
1. Πώς κρίνετε, από συνταγματικής απόψεως, την κυβερνητική πρόθεση για άρση της μονιμότητας;
Η καθιέρωση της αρχής της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων στο Σύνταγμα του 1911 υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα βήματα εκσυγχρονισμού του ελληνικού κράτους. Χωρίς την εγγύηση της μονιμότητας δεν έχουμε δημόσια διοίκηση και γραφειοκρατία, έχουμε κομματικούς στρατούς, πελατειακό κράτος και ρουσφέτια οθωμανικού τύπου. Ξαναγυρνάμε δηλαδή στο «κοτσαμπάσικο» κράτος του 19ου αιώνα.
2. Μπορούν να γίνουν απολύσεις Δημοσίων Υπαλλήλων με το υφιστάμενο νομικό-θεσμικό πλαίσιο;
Η συνταγματική μονιμότητα ουδέποτε εμπόδισε την απόλυση επίορκων ή ανεπαρκών υπαλλήλων. Το ένα δεν έχει καμία σχέση με το άλλο. Η μονιμότητα εμποδίζει την χωρίς λόγο απόλυση –ή, μάλλον, την απόλυση για μόνο το λόγο ότι άλλαξε η κυβερνητική πλειοψηφία. Προφανώς και δεν εμποδίζει την απόλυση ως συνέπεια πειθαρχικής καταδίκης ή άλλης αντίστοιχης διαδικασίας.
3. Θεωρείτε ότι οι εξαγγελίες της κυβέρνησης για άρση της μονιμότητας είναι επικοινωνιακού τύπου ή ουσίας;
Και αυτό όπως και άλλα «πυροτεχνήματα» αναθεωρητικών πρωτοβουλιών που υπήρξαν εσχάτως γίνονται για επικοινωνιακούς λόγους και μόνο. Η κυβερνητική πρόταση επενδύει στον κοινωνικό αυτοματισμό που έχει εντέχνως καλλιεργηθεί από τους κυρίαρχους ιδεολογικούς μηχανισμούς με στόχο τη συκοφαντία των δημοσίων υπαλλήλων και του δημόσιου τομέα. Όμως αυτή τη φορά το «αστείο» παρατράβηξε. Αν καταργηθεί η μονιμότητα των δημοσίων υπαλλήλων, τί έχει σειρά μετά; Η ισοβιότητα των δικαστικών λειτουργών; Μήπως η αρχή της δεδηλωμένης; Ας γκρεμίσουμε τότε όλες τις συνταγματικές κατακτήσεις των τελευταίων 150 ετών και ας γυρίσουμε σε ένα Σύνταγμα του 19ου αιώνα. Ανερυθρίαστα η κυβέρνηση μας προτείνει να της δώσουμε συνταγματική λευκή επιταγή να κομματικοποιήσει πλήρως το κράτος. Η πρόταση δεν είναι απλώς εξωφρενική. Είναι, κυριολεκτικά, γελοία. Δεν χωράει καμία συζήτηση επ’ αυτής. Η χλεύη είναι η μόνη αντίδραση που της πρέπει.
Παραπλήσιες απόψεις με αυτές του Ακρίτα Καϊδατζή διατύπωσαν και ο γνωστός συνταγματολόγος και Καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο Ξενοφών Κοντιάδης, ο οποίος με άρθρο του στην ιστοσελίδα syntagmawatch.gr έκαν λόγο για “αναθεωρητικό λαϊκισμό” που δεν πρόκειται να οδηγήσει σε εξορθολογισμό και εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης, αλλά θα επιφέρει τα αντίθετα αποτελέσματα.
Τέλος, για μια ενδελεχή εξέταση της ερμηνείας του Άρθου 103 του Συντάγματος οι αναγνώστες μπορούν να διαβάσουν την εις βάθος ανάλυση του Απόστολου Παπακωνσταντίνου που αποτελεί τμήμα της έκδοσης “Σύνταγμα: Ερμηνεία κατ’ άρθρο” που έχειν επιμεληθεί γνωστοί συνταγματολόγοι.
aftodioikisi.gr
