Από τη μόδα του γυμναστηρίου στη μόδα της ψυχικής υγείας
Πριν περίπου δύο δεκαετίες έγινε μόδα το να πηγαίνεις στο γυμναστήριο. Η σύγχρονη τάση είναι το να απευθυνθείς σε κάποιον σύμβουλο ψυχικής υγείας. Οι life coaches έχουν συζητηθεί πολύ στις μέρες μας, συχνά με αρνητικό πρόσημο.
Τι είναι όμως στην πραγματικότητα;
Coaching vs Ψυχοθεραπεία
Η ψυχοθεραπεία χρειάζεται πολυετή δουλειά και συχνά εστιάζει στο παρελθόν. Το life coaching, αντίθετα, δουλεύει στο «τώρα» και με ορίζοντα το μέλλον. Αυτή η βραχυπρόθεσμη προσέγγιση έχει δημιουργήσει παρεξηγήσεις για τη φύση του.
Πολλοί αυτοπροσδιορίστηκαν ως coaches μέσα από τα social media, μοιράζοντας σύντομες φράσεις ενθάρρυνσης και εύκολες υποσχέσεις. Μια «γρήγορη θετική ψυχολογία» και στοιχεία της ποπ κουλτούρας έχουν θολώσει την έννοια για το ευρύ κοινό.
Και εγώ η ίδια, πριν εκπαιδευτώ, δεν γνώριζα ακριβώς σε τι αναφερόμουν.
Όχι affirmations, αλλά ουδετερότητα
Συχνά το coaching συγχέεται με τις θετικές δηλώσεις (affirmations), όπως το να επαναλαμβάνουμε μπροστά στον καθρέφτη ότι «αξίζουμε». Το coaching απέχει πολύ από αυτό.
Μια ακόμη παρεξήγηση είναι η ταύτισή του με τη συμβουλευτική. Δεν πρόκειται για παροχή προσωπικών συμβουλών. Αντιθέτως, το life coaching βασίζεται στην ουδετερότητα. Κανένας σοβαρός επαγγελματίας δεν προβάλλει προσωπική γνώμη ή προκατάληψη. Αυτή η ουδετερότητα είναι ίσως το πιο δύσκολο και απαιτητικό κομμάτι της εκπαίδευσης.
Η δύναμη της καθοδήγησης
Στην καθημερινότητα όλοι εκφράζουμε άποψη. Στο coaching, όμως, το ζητούμενο είναι να μην επηρεάσουμε τον πελάτη.
Μόνο με ενεργητική ακρόαση, χωρίς κρίση και χωρίς προβολές, μπορεί να δημιουργηθεί το έδαφος ώστε το ίδιο το άτομο να ξεκλειδώσει την προσωπική του αλήθεια. Εκεί βρίσκονται οι μικρές «στιγμές μετατόπισης» (τα λεγόμενα aha moments), όταν κάτι που υπήρχε μέσα μας αναδύεται συνειδητά και αποκτά λέξεις.
Τι είναι τελικά το life coaching
Το life coaching είναι μια συνεργατική, δημιουργική διεργασία που εμπνέει το άτομο να βελτιστοποιήσει τις δυνατότητές του. Συχνά ξεκλειδώνει πηγές φαντασίας, παραγωγικότητας και ηγεσίας.
Ο coach δεν δίνει συμβουλές ούτε ορίζει τι είναι σωστό ή λάθος. Από την πρώτη συνεδρία διαμορφώνεται ένα συγκεκριμένο αίτημα, το οποίο πρέπει να είναι «coach-able» — δηλαδή πρακτικό, συγκεκριμένο και δουλέψιμο. Δεν αφορά, για παράδειγμα, περιπτώσεις κλινικής κατάθλιψης ή σοβαρών κρίσεων πανικού.
Αυτό σημαίνει ότι ο πελάτης χρειάζεται θέληση για προσωπική δέσμευση και σαφή στόχευση.
Life coaching και ψυχική υγεία
Το coaching δεν έρχεται να αντικαταστήσει την ψυχιατρική ή την ψυχοθεραπεία. Αντίθετα, λειτουργεί συμπληρωματικά.
Είχα την τύχη να συνεργαστώ με κλινικό ψυχολόγο – ψυχοθεραπευτή. Παρότι γνώριζε καλά τις αιτίες των προκλήσεων του, με το coaching βρήκε πρακτικές, καθημερινές λύσεις. Αυτό δείχνει πώς τα δύο πεδία μπορούν να συνυπάρχουν.
Σύμφωνα με στοιχεία της International Coaching Federation, το 80% των ανθρώπων που συνεργάστηκαν με coach δήλωσαν αυξημένη αυτοπεποίθηση, ενώ πάνω από 70% βελτίωσαν την επαγγελματική τους απόδοση. Ωστόσο, υπάρχουν και επικριτές που θεωρούν ότι η ταχεία εξάπλωση του coaching χωρίς σαφή ρύθμιση δημιουργεί κινδύνους παραπληροφόρησης.
Η προσωπική μου θέση
Η άποψή μου είναι ότι όσο περισσότερα εργαλεία έχουμε για να φροντίσουμε την ψυχική μας υγεία, τόσο καλύτερα. Μπορεί να βοηθήσει το να δηλώνεις στον εαυτό σου ότι αξίζεις, το να φαντάζεσαι την ιδανική δουλειά, η φυσική άσκηση, η σωστή διατροφή και φυσικά η ψυχοθεραπεία.
Το life coaching, όμως, έχει έρθει για να μείνει. Δεν υπόσχεται απλώς αλλαγές. Είναι η ίδια η διαδικασία της αλλαγής — εδώ και τώρα.
