Ένα νέο κεφάλαιο στον επιχειρησιακό σχεδιασμό των ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων ανοίγει με τη δημιουργία της Διοίκησης Επιχειρήσεων Διαστήματος, η οποία εγκαινιάστηκε τη Δευτέρα (9/11) στην Αεροπορική Βάση Δεκέλειας, παρουσία του υπουργού Εθνικής Άμυνας, Νίκου Δένδια.
Η νέα δομή εντάσσεται στον ευρύτερο σχεδιασμό της «Ατζέντας 2030» και αποσκοπεί στην ενίσχυση της αμυντικής αυτονομίας της χώρας, μέσα από τη συστηματική αξιοποίηση δορυφορικών συστημάτων, την αναβάθμιση των στρατιωτικών επικοινωνιών και την ανάπτυξη νέων δυνατοτήτων επιτήρησης και συλλογής πληροφοριών.
Κατά την τελετή των εγκαινίων, ο Νίκος Δένδιας χαρακτήρισε τη δημιουργία του Κέντρου Διοίκησης Επιχειρήσεων Διαστήματος ένα ουσιαστικό βήμα για τη μετάβαση των Ενόπλων Δυνάμεων στη νέα εποχή.
Ο υπουργός υπογράμμισε ότι το σύγχρονο πεδίο στρατιωτικών επιχειρήσεων δεν περιορίζεται πλέον στην ξηρά, τη θάλασσα και τον αέρα, αλλά επεκτείνεται στο διάστημα, στον κυβερνοχώρο και στο ηλεκτρομαγνητικό φάσμα.
«Το διάστημα είναι η κρίσιμη διάσταση της διεξαγωγής των στρατιωτικών επιχειρήσεων», ανέφερε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι οι δορυφορικές δυνατότητες αποτελούν πλέον αναπόσπαστο στοιχείο της εθνικής άμυνας.
Ο Νίκος Δένδιας
Στόχος η ελληνική αυτονομία στις δορυφορικές πληροφορίες
Κεντρική επιδίωξη της νέας Διοίκησης είναι η μείωση της εξάρτησης των Ενόπλων Δυνάμεων από υπηρεσίες που παρέχονται από τρίτες χώρες και η σταδιακή ανάπτυξη εθνικών δυνατοτήτων στον διαστημικό τομέα.
Σύμφωνα με τον Νίκο Δένδια, η πρόσβαση σε δορυφορικές πληροφορίες δεν αρκεί από μόνη της, εάν δεν συνοδεύεται από τη δυνατότητα άμεσης και ανεξάρτητης αξιοποίησής τους.
Ο υπουργός έθεσε ως προτεραιότητα την απόκτηση δορυφορικών πληροφοριών ελληνικής ιδιοκτησίας, οι οποίες θα ενσωματώνονται στα συστήματα διοίκησης και ελέγχου των Ενόπλων Δυνάμεων.
Αντίστοιχα, ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην ανάπτυξη αυτόνομων και ασφαλών στρατιωτικών επικοινωνιών, προκειμένου να διασφαλίζεται η επιχειρησιακή λειτουργία ακόμη και σε συνθήκες κρίσης.
Η σημασία των διαστημικών υποδομών έχει αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια μέσα από τις σύγχρονες ένοπλες συγκρούσεις, όπου οι δορυφορικές επικοινωνίες, η αναγνώριση στόχων και η έγκαιρη προειδοποίηση διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο.
Οι έξι βασικές δυνατότητες της νέας Διοίκησης
Η λειτουργία της Διοίκησης Επιχειρήσεων Διαστήματος βασίζεται στην αξιοποίηση έξι κατηγοριών διαστημικών υπηρεσιών, οι οποίες θα υποστηρίζουν τον επιχειρησιακό σχεδιασμό.
Πρόκειται για την παρακολούθηση της κατάστασης στο διάστημα, την έγκαιρη προειδοποίηση έναντι απειλών, τη δορυφορική επιτήρηση και αναγνώριση, τις ασφαλείς επικοινωνίες, τις υπηρεσίες εντοπισμού και πλοήγησης, καθώς και την παρακολούθηση του διαστημικού καιρού.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη δυνατότητα έγκαιρου εντοπισμού απειλών, όπως βαλλιστικά πλήγματα, καθώς και στη συλλογή πληροφοριών μέσω δορυφόρων που μπορούν να υποστηρίζουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Παράλληλα, οι δυνατότητες εντοπισμού, πλοήγησης και χρονισμού μπορούν να συμβάλλουν στην ακρίβεια των στρατιωτικών συστημάτων και στον καλύτερο συντονισμό των επιχειρήσεων.
Η παρακολούθηση του διαστημικού καιρού αποτελεί επίσης σημαντικό παράγοντα, καθώς φαινόμενα όπως οι ηλιακές καταιγίδες μπορούν να επηρεάσουν τις δορυφορικές επικοινωνίες και τα συστήματα πλοήγησης.
Οι δορυφορικές δυνατότητες που διαθέτει ήδη η Ελλάδα
Η νέα Διοίκηση θα αξιοποιήσει υποδομές και συστήματα που βρίσκονται ήδη σε λειτουργία, με στόχο τη δημιουργία ενός περισσότερο ολοκληρωμένου δικτύου διαστημικής υποστήριξης.
Στον τομέα των δορυφορικών επικοινωνιών, οι Ένοπλες Δυνάμεις χρησιμοποιούν φάσμα που έχει διατεθεί μέσω των δορυφόρων HELLAS SAT 3 και HELLAS SAT 4, καθώς και επίγειους κόμβους στην Τανάγρα και την Αταλάντη.
Παράλληλα, αξιοποιείται το ευρωπαϊκό σύστημα GOVSATCOM, το οποίο παρέχει υπηρεσίες δορυφορικών επικοινωνιών για κυβερνητικές και στρατιωτικές ανάγκες.
Στον τομέα της επιτήρησης και συλλογής πληροφοριών, η Ελλάδα συνεργάζεται με τη Γαλλία, αξιοποιώντας δορυφορικές εικόνες μέσω του προγράμματος Composante Spatiale Optique (CSO).
Επιπλέον, προβλέπεται η ενίσχυση των διαθέσιμων πληροφοριών μέσω εικόνων ραντάρ συνθετικού διαφράγματος (SAR), οι οποίες επιτρέπουν την παρατήρηση περιοχών ακόμη και υπό συνθήκες περιορισμένης ορατότητας.
Στον τομέα της παρακολούθησης του διαστήματος, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει το Hellenic Space Tracking Radar, το οποίο παρέχει πληροφορίες για αντικείμενα και δραστηριότητες στο διαστημικό περιβάλλον.
Ευρωπαϊκές συνεργασίες και νέοι δορυφόροι
Σημαντικό μέρος του ελληνικού σχεδιασμού αφορά τη συμμετοχή σε ευρωπαϊκά προγράμματα που αποσκοπούν στην ενίσχυση των διαστημικών δυνατοτήτων.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται το SPIDER, το οποίο προβλέπει την ανάπτυξη αστερισμού δορυφόρων για τη συλλογή εικόνων και πληροφοριών.
Παράλληλα, το πρόγραμμα ODIN’S EYE II επικεντρώνεται στην ανάπτυξη δυνατοτήτων έγκαιρης προειδοποίησης, ενώ η πρωτοβουλία IRIS αποσκοπεί στη δημιουργία ασφαλούς δικτύου επικοινωνιών.
Οι συγκεκριμένες συνεργασίες εντάσσονται στην προσπάθεια της Ελλάδας να αποκτήσει ισχυρότερο ρόλο στον ευρωπαϊκό διαστημικό τομέα, διατηρώντας παράλληλα τη δυνατότητα αυτόνομης επιχειρησιακής δράσης.
Όπως ανέφερε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, η Ελλάδα έχει ήδη αποκτήσει 16 οπτικούς δορυφόρους χαμηλής τροχιάς, διττής χρήσης, σε συνεργασία με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Το διάστημα ως νέο πεδίο στρατιωτικών επιχειρήσεων
Η δημιουργία της Διοίκησης Επιχειρήσεων Διαστήματος αντανακλά τη μεταβολή του τρόπου με τον οποίο οργανώνεται πλέον η σύγχρονη άμυνα.
Οι δορυφόροι δεν εξυπηρετούν μόνο ανάγκες επικοινωνίας ή γεωγραφικού εντοπισμού, αλλά αποτελούν κρίσιμες υποδομές για τη συλλογή πληροφοριών, την παρακολούθηση στρατιωτικών κινήσεων και τον συντονισμό επιχειρήσεων.
Η διακοπή ή η απώλεια πρόσβασης σε τέτοιες υπηρεσίες μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την επιχειρησιακή αποτελεσματικότητα των Ενόπλων Δυνάμεων.
Για τον λόγο αυτό, ο ελληνικός σχεδιασμός προβλέπει τη σταδιακή μετάβαση από μεμονωμένες υποδομές σε ένα ενιαίο σύστημα, το οποίο θα συνδυάζει δορυφορικές επικοινωνίες, επιτήρηση, πληροφορίες και έγκαιρη προειδοποίηση.
Η νέα Διοίκηση φιλοδοξεί να αποτελέσει το κέντρο συντονισμού αυτών των δυνατοτήτων, ενισχύοντας τη δυνατότητα της χώρας να αξιοποιεί το διάστημα ως μέσο υποστήριξης της εθνικής άμυνας.
