Δύο νέα Χωροταξικά, διαφορετικές χρήσεις γης και σε ορισμένες περιοχές ο ίδιος χώρος. Η συνύπαρξη τουριστικής ανάπτυξης και Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας δοκιμάζεται πλέον στην πράξη, με τις αντιδράσεις που είχαν ξεκινήσει ήδη κατά τη δημόσια διαβούλευση του νέου Ειδικού Χωροταξικού για τις ΑΠΕ να περνούν, μετά τη θεσμοθέτησή του, σε νέα φάση.
Το πρώτο κύμα αντιδράσεων εκδηλώθηκε τον Μάιο και τον Ιούνιο, όταν δήμοι και τοπικοί φορείς κλήθηκαν να τοποθετηθούν επί του σχεδίου. Στις Κυκλάδες, η Νάξος και η Άνδρος βρέθηκαν από νωρίς στο επίκεντρο, καθώς είναι τα δύο νησιά του νομού που υπερβαίνουν τα 300 τετραγωνικά χιλιόμετρα και παρέμεναν στο σχέδιο επιλέξιμα για νέες αιολικές εγκαταστάσεις.
Στη Νάξο, το Δημοτικό Συμβούλιο συνεδρίασε στις 26 Μαΐου και έλαβε ομόφωνη απόφαση επί του υπό διαβούλευση πλαισίου. Στην Άνδρο, στις 14 Ιουνίου, εγκρίθηκε επίσης ομόφωνα ψήφισμα με το οποίο ζητήθηκε ειδικό καθεστώς χωροταξικής προστασίας για το νησί και εξαίρεσή του από τις περιοχές υποδοχής και χωροθέτησης νέων έργων ΑΠΕ. Ακολούθησε στις 30 Ιουνίου η συγκρότηση ειδικής επιτροπής, ενώ στις 3 Ιουλίου οι δημοτικές υπηρεσίες παρέμειναν κλειστές προκειμένου να διευκολυνθεί η συμμετοχή στην κινητοποίηση.
Οι αντιδράσεις εκείνης της περιόδου αφορούσαν επομένως το σχέδιο του Χωροταξικού και τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που βρίσκονταν ακόμη υπό διαβούλευση. Μετά τη θεσμοθέτηση του νέου πλαισίου, η αντιπαράθεση άλλαξε χαρακτήρα: οι ενστάσεις απέναντι στο σχέδιο άρχισαν να μετατρέπονται σε θεσμικές και δικαστικές κινήσεις απέναντι στην τελική υπουργική απόφαση.
Άνδρος: Από το ψήφισμα του Ιουνίου στην προετοιμασία προσφυγής στο ΣτΕ
Η συνέχεια στην Άνδρο ήταν σχεδόν άμεση. Στις 20 Αυγούστου, μία ημέρα μετά τη δημοσίευση της υπουργικής απόφασης στην οποία αναφέρεται ο δήμος, το Δημοτικό Συμβούλιο συνεδρίασε εκτάκτως και με την ομόφωνη απόφαση 128/2026 εξουσιοδότησε τον Δήμαρχο και τους νομικούς συμβούλους να προχωρήσουν στην προετοιμασία αίτησης ακύρωσης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας.
Παράλληλα αποφασίστηκε να ζητηθεί από την κυβέρνηση και το ΥΠΕΝ ειδική επανεξέταση της θέσης της Άνδρου στο νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ και ειδική ρύθμιση για την προστασία του νησιού από περαιτέρω αιολική επιβάρυνση.
Η Άνδρος αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της συνάντησης διαφορετικών χρήσεων του ίδιου χώρου. Και οι τρεις δημοτικές ενότητες του νησιού, Άνδρου, Κορθίου και Υδρούσας, επηρεάζονται από τον νέο σχεδιασμό, ενώ στις αντιρρήσεις του ο δήμος επικαλείται μεταξύ άλλων τις περιοχές Natura 2000, τους παραδοσιακούς οικισμούς, τα ιστορικά μονοπάτια, το φυσικό τοπίο και τις αναπτυξιακές προοπτικές του νησιού.
Νάξος: Οι αντιρρήσεις άρχισαν από τις 26 Μαΐου
Ανάλογη είναι η χρονική ακολουθία στη Νάξο. Η πρώτη επίσημη αντίδραση δεν εμφανίστηκε μετά την έκδοση του Χωροταξικού. Το Δημοτικό Συμβούλιο είχε τοποθετηθεί ομόφωνα ήδη από τις 26 Μαΐου, κατά τη διάρκεια της δημόσιας διαβούλευσης, με επίκεντρο μεταξύ άλλων τη δυνατότητα ανάπτυξης νέων αιολικών εγκαταστάσεων στο νησί.
Μετά τη θεσμοθέτηση του πλαισίου, ο δήμος επανέφερε το ζήτημα στο Δημοτικό Συμβούλιο με ξεχωριστό θέμα την ενημέρωση και τον «καθορισμό ενεργειών» μετά τη δημοσίευση της υπουργικής απόφασης. Η συζήτηση αφορά ιδιαίτερα τη δημοτική ενότητα Δρυμαλίας, δηλαδή μεγάλο τμήμα της ορεινής Νάξου, και συνδέεται με τη φέρουσα ικανότητα, το φυσικό και πολιτιστικό τοπίο και την τουριστική ανάπτυξη του νησιού.
Κομβικό σημείο είναι το όριο των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, καθώς το νέο πλαίσιο διαφοροποιεί τη δυνατότητα εγκατάστασης αιολικών πάρκων ανάλογα με την έκταση του νησιού. Τα περισσότερα νησιά των Κυκλάδων έχουν έκταση μικρότερη από 300 τ.χλμ. και επομένως υπάγονται στους αυστηρότερους περιορισμούς που προβλέπονται για τα μικρότερα νησιά. Αντίθετα, η Νάξος και η Άνδρος ξεπερνούν αυτό το όριο και δεν καλύπτονται από τον ίδιο περιορισμό, με αποτέλεσμα να παραμένει ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων χωροθετήσεων αιολικών εγκαταστάσεων.
Νότιο Πήλιο: Άλλη η αντίδραση στα έργα, άλλη στο Χωροταξικό
Αντίστοιχη κινητικότητα καταγράφεται και εκτός Κυκλάδων, με το Νότιο Πήλιο να αποτελεί μία από τις περιοχές όπου οι σχεδιαζόμενες αιολικές εγκαταστάσεις έχουν προκαλέσει αντιδράσεις σε τοπικό επίπεδο. Εδώ, ωστόσο, η συζήτηση έχει δύο διαφορετικές πλευρές: από τη μία βρίσκονται οι αντιδράσεις απέναντι σε συγκεκριμένα αιολικά έργα που σχεδιάζονται στην περιοχή και από την άλλη οι ενστάσεις για τις προβλέψεις του νέου Ειδικού Χωροταξικού για τις ΑΠΕ και το πώς αυτές μπορεί να επηρεάσουν μελλοντικές χωροθετήσεις.
Η αντίθεση σε αιολικές εγκαταστάσεις στην περιοχή προϋπήρχε. Το 2024 είχαν ήδη υπάρξει παρεμβάσεις σχετικά με έργα στο Πήλιο, ενώ στα τέλη Αυγούστου του 2026 η Δημοτική Επιτροπή αποφάσισε προσφυγή στο ΣτΕ κατά περιβαλλοντικής έγκρισης για συγκεκριμένες ανεμογεννήτριες σε Αργαλαστή και Σηπιάδα.
Πρόκειται όμως για διαφορετική υπόθεση από τη νεότερη κίνηση κατά του Ειδικού Χωροταξικού. Τον Σεπτέμβριο η Δημοτική Επιτροπή αποφάσισε ομόφωνα νέα προσφυγή στο Συμβούλιο της Επικρατείας, αυτή τη φορά κατά της υπουργικής απόφασης με την οποία εγκρίθηκε το ΕΧΠ-ΑΠΕ.
Η συγκεκριμένη κίνηση έχει πολύ ευρύτερο αντικείμενο, καθώς ο δήμος αντιδρά στην ένταξη και των πέντε δημοτικών ενοτήτων του, Αργαλαστής, Αφετών, Μηλεών, Σηπιάδος και Τρικερίου, στις Περιοχές Αιολικής Καταλληλότητας. Στην επιχειρηματολογία του περιλαμβάνονται οι προστατευόμενες περιοχές, οι οικότοποι Natura 2000, οι οικισμοί, οι τουριστικές περιοχές, οι ακτές κολύμβησης και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του τοπίου.
Τουρισμός και ΑΠΕ στον ίδιο χωροταξικό χάρτη
Ακριβώς σε αυτό το σημείο συναντώνται οι δύο νέοι σχεδιασμοί. Το Ειδικό Χωροταξικό των ΑΠΕ δεν λειτουργεί ανεξάρτητα από τις τουριστικές χρήσεις. Λαμβάνει υπόψη την κατηγοριοποίηση που προβλέπει ο χωροταξικός σχεδιασμός για τον Τουρισμό και εισάγει ειδικούς κανόνες και αποστάσεις για αιολικές εγκαταστάσεις κοντά σε τουριστικές υποδομές, παραδοσιακούς οικισμούς και άλλες ευαίσθητες χρήσεις.
Η ένταξη μιας δημοτικής ενότητας στις Περιοχές Αιολικής Καταλληλότητας δεν ισοδυναμεί με έγκριση συγκεκριμένου αιολικού πάρκου. Ανοίγει όμως τη δυνατότητα να εξετάζονται έργα με βάση τους νέους κανόνες, οι οποίοι στη συνέχεια συναντούν τους περιορισμούς που προκύπτουν από το τοπίο, τις προστατευόμενες περιοχές, την τουριστική ανάπτυξη, την αρχαιολογία και τους υπόλοιπους χωρικούς σχεδιασμούς.
Το ίδιο το πλαίσιο προβλέπει άλλωστε διαδικασία για τις περιπτώσεις στις οποίες προκύπτει σύγκρουση με τις κατευθύνσεις άλλου Ειδικού Χωροταξικού, με δυνατότητα παραπομπής του ζητήματος στο Κεντρικό Συμβούλιο Χωροταξικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων.
Έτσι, η ιστορία των αντιδράσεων έχει πλέον δύο διακριτές περιόδους. Η πρώτη ξεκίνησε τον Μάιο και τον Ιούνιο, όταν δήμοι και τοπικές κοινωνίες τοποθετούνταν πάνω στο σχέδιο που βρισκόταν σε δημόσια διαβούλευση. Η δεύτερη άνοιξε μετά τη θεσμοθέτηση του ΕΧΠ-ΑΠΕ τον Αύγουστο, όταν οι ενστάσεις άρχισαν να στρέφονται πλέον κατά της τελικής απόφασης και να περνούν στα δημοτικά συμβούλια, στα θεσμικά αιτήματα και στο Συμβούλιο της Επικρατείας.
insider.gr
