Η αντίστροφη μέτρηση για την αποφυλάκιση του Ηλία Κασιδιάρη από τις φυλακές Δομοκού αύριο, 15 Σεπτεμβρίου, συνοδεύεται ήδη από τα πρώτα πολιτικά απόνερα: μέσω της δικηγόρου του, Βάσως Πανταζή, προανήγγειλε συνέντευξη Τύπου αμέσως μετά την έξοδό του, διαμηνύοντας τη «σίγουρη κάθοδό» του στις επόμενες βουλευτικές εκλογές μέσω πολιτικού φορέα.
Η πρόθεση του Ηλ. Κασιδιάρη να διεκδικήσει κοινοβουλευτική εκπροσώπηση μέσα από ένα κόμμα χωρίς να εμφανίζεται ο ίδιος στην τυπική του ηγεσία αποτελεί άμεση συνέπεια των αυστηρών νομοθετικών φραγμών που έχουν υψωθεί τα τελευταία χρόνια. Πιο συγκεκριμένα, η επιλογή ενός κόμματος χωρίς ο ίδιος να έχει επίσημη θέση στην κορυφή απορρέει από την πλήρη επίγνωση ότι οποιαδήποτε τυπική ανάληψη καθηκόντων αρχηγού θα ενεργοποιούσε αυτόματα το θεσμικό «μπλόκο» του Αρείου Πάγου.
Ωστόσο, ακόμη και στην περίπτωση που ο Ηλ. Κασιδιάρης δεν εμφανιστεί τυπικά ως επικεφαλής ή αρχηγός κάποιου φορέα, οποιαδήποτε προσπάθεια πολιτικής επανόδου προσκρούει σε ανυπέρβλητα νομικά αναχώματα.
Όπως εξηγούν στο dikastiko.gr οι διακεκριμένοι συνταγματολόγοι, Νίκος Παπασπύρου και Χαράλαμπος Τσιλιώτης, το κεντρικό ερώτημα για το αν μπορεί ο Ηλ. Κασιδιάρης να είναι υποψήφιος με κάποιο κόμμα απαντάται αρνητικά από τον ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Ο νομοθέτης διαμόρφωσε ένα αυστηρό πλέγμα μέσω των τροποποιήσεων στο άρθρο 32 του Π.Δ. 26/2012 (με το άρθρο 92 του Ν. 4804/2021, το άρθρο 102 του Ν. 5019/2023 και το άρθρο 35 του Ν. 5043/2023).
Σύμφωνα με το γράμμα του νόμου, για την κατάρτιση συνδυασμού από κόμμα στο οποίο συμμετέχει ή διευθύνει κάποιος, «η πραγματική ηγεσία έχει την έννοια ότι πρόσωπο άλλο από εκείνο που κατέχει τυπικά θέση προέδρου, γενικού γραμματέα, μέλους της διοικούσας επιτροπής ή νομίμου εκπροσώπου, με συγκεκριμένες πράξεις του εμφανίζεται να ασκεί διοίκηση του κόμματος, ή να έχει τοποθετήσει εικονική ηγεσία, ή να έχει τον ηγετικό πολιτικό ρόλο προς το εκλογικό σώμα». Επομένως, το θεσμικό μπλόκο πιάνει και αυτές τις περιπτώσεις.
Παράλληλα, η ίδια διάταξη (περίπτωση γ) θέτει ως θεμελιώδη προϋπόθεση «η οργάνωση και η δράση του κόμματος να εξυπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος. H κρίση περί του ότι η δράση του πολιτικού κόμματος δεν εξυπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος δύναται να λάβει χώρα μόνο όταν υφίσταται καταδίκη σε οποιονδήποτε βαθμό υποψηφίων βουλευτών ή ιδρυτικών μελών ή διατελεσάντων προέδρων για τα αδικήματα των άρθρων 134, 187 και 187Α του Ποινικού Κώδικα». Επομένως, εμπόδιο υπάρχει όχι μόνο αν κάποιος ασκεί ηγετικό ρόλο, αλλά και αν απλά είναι υποψήφιος βουλευτής με κόμμα.
Αναφερόμενος στη διάκριση μεταξύ της ποινικής και της εκλογικής διαδικασίας, ο Αναπληρωτής Καθηγητής Δημοσίου Δικαίου στη Νομική Σχολή Αθηνών, Νίκος Παπασπύρου, επισημαίνει χαρακτηριστικά: «Ανεξαρτήτως αν εκκρεμεί αναίρεση στον Άρειο Πάγο επί της δευτεροβάθμιας καταδικαστικής απόφασης για την υπόθεση της Χρυσής Αυγής —η οποία, εφόσον γίνει αμετάκλητη, θα επιφέρει τότε οριστική στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων για τα επόμενα π.χ. 13 χρόνια— το ζήτημα τώρα δεν κρίνεται βάσει της ατομικής νομικής κατάστασης των καταδικασθέντων ως προς τα πολιτικά τους δικαιώματα. Δηλαδή, είναι άλλο το ζήτημα αν κόμμα που ελέγχεται ή αποδέχεται στους συνδυασμούς του καταδικασθέντα με οριστική απόφαση πρόσωπα, δικαιούται να μετάσχει σε εκλογές. Ο Άρειος Πάγος, σε αυτή την περίπτωση, δεν καλείται να αποφανθεί για αυτούς ατομικά ως πρόσωπα, αλλά να αξιολογήσει αυτεπαγγέλτως συνολικά το κόμμα: σύμφωνα με την περίπτωση γ’ του νόμου, οφείλει να κρίνει αν η οργάνωση και η δράση του σχηματισμού εξυπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος. Η κρίση αυτή ενεργοποιείται όταν στις λίστες μετέχει πρόσωπο καταδικασμένο σε οποιονδήποτε βαθμό σε κάθειρξη για εγκληματική οργάνωση».
Από την πλευρά του, ο Αναπληρωτής Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου, Χαράλαμπος Τσιλιώτης, αναλύοντας πώς το νομικό πλαίσιο έχει ήδη δοκιμαστεί και εφαρμοστεί από τα ανώτατα δικαστήρια, υπογραμμίζει πως ενεργοποιούνται συνδυαστικά οι κρίσιμες διατάξεις του νόμου: «Με βάση το ισχύον νομοθετικό πλαίσιο και την πάγια πλέον νομολογία όπως διαμορφώθηκε στις περιπτώσεις του κόμματος “Έλληνες” και των “Σπαρτιατών”, ο Άρειος Πάγος εξετάζει συνολικά τη δράση και τη δομή ενός κόμματος. Στην περίπτωση του Ηλία Κασιδιάρη, η εφαρμογή είναι διπλή: αφενός ενεργοποιείται η περίπτωση γ’ του άρθρου 32 λόγω της καταδίκης για το άρθρο 187 του Ποινικού Κώδικα σε οποιονδήποτε βαθμό, αφετέρου συντρέχει η περίπτωση β’ περί “πραγματικής ηγεσίας”. Εφόσον τόσο ο Άρειος Πάγος όσο και το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο έκριναν ότι ο Κασιδιάρης αποτελούσε την υποκρυπτόμενη ηγεσία των παραπάνω κομμάτων, και μάλιστα στην περίπτωση των “Σπαρτιατών”, χωρίς να έχει την οποιαδήποτε ιδιότητα ή τυπική σχέση, που εξαπατούσαν το εκλογικό σώμα, η ίδια νομολογιακή γραμμή πρέπει να εφαρμοστεί και τώρα».
Ενόψει της αυριανής αποφυλάκισης του Ηλία Κασιδιάρη, η επερχόμενη συνέντευξη Τύπου αναμένεται να κρίνει τις οριστικές πολιτικές του προθέσεις και να δώσει το στίγμα των επόμενων κινήσεών του.
dikastiko.gr
